Parafia Krynki - matka parafii Lubienia

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 5.11.2026

Spis treści

Parafia Krynki - matka parafii Lubienia

Parafia Krynki jest nazywana parafią matką Lubieni, ponieważ z jej terytorium bp Edward Materski erygował parafię Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni 1 stycznia 1984 r. Związek obu miejsc sięga jednak znacznie dalej: do 1788 r. dziesięcina z Lubieni przypadała kościołowi w Krynkach.

Gdzie leży parafia Krynki i dlaczego to parafia matka Lubieni?

Parafia Krynki, o której mowa w historii Lubieni, leży w województwie świętokrzyskim, w sąsiedztwie Lubieni i Brodów, na terenie Diecezji Radomskiej. Określenie „parafia matka” nie jest tytułem honorowym, lecz prostym opisem historycznym: nową parafię w Lubieni wydzielono z wcześniej istniejącej parafii Krynki 1 stycznia 1984 r.

Gdzie znajduje się parafia Krynki związana z Lubienią?

Parafia Krynki związana z Lubienią należy do lokalnego krajobrazu ziemi starachowickiej i Diecezji Radomskiej. Nie należy jej utożsamiać z miastem Krynki w województwie podlaskim, choć identyczna nazwa często prowadzi do pomyłek w wyszukiwarce.

W opowieści o Lubieni Krynki są ważne z kilku powodów:

• Parafia Krynki była wspólnotą, z której terenu powstała parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni w 1984 r.
• Ks. Zbigniew Kowalczyk, wikariusz z Krynek, urządził w Lubieni tymczasową kaplicę w domu w 1980 r.
• Kościół w Krynkach otrzymywał dziesięcinę z Lubieni do 1788 r., co pokazuje starszą więź miejscowości.
• Lubienia i Krynki należą do lokalnej historii związanej z dawnymi dobrami biskupów krakowskich.

Dlaczego Krynki są parafią macierzystą Lubieni?

Krynki są parafią macierzystą Lubieni, bo z ich obszaru kościelnego wydzielono samodzielną parafię w Lubieni. Diecezja Radomska podaje, że bp Edward Materski erygował ją 1 stycznia 1984 r., a początkiem samodzielnego duszpasterstwa była kaplica urządzona cztery lata wcześniej.

Takie określenie nie sugeruje, że jedna wspólnota jest ważniejsza od drugiej. Pomaga jedynie uporządkować historię. Najpierw mieszkańcy Lubieni należeli do większego organizmu parafialnego związanego z Krynkami, a później otrzymali własną parafię, własny kościół i własną organizację życia religijnego.

Parafię w Lubieni erygowano 1 stycznia 1984 r. z terenu parafii Krynki, a miejscowe duszpasterstwo rozpoczęło się w 1980 r. w tymczasowej kaplicy urządzonej w domu. - Diecezja Radomska, opis parafii Lubienia, tekst z 2017 r.

Przy okazji historii dawnych dóbr kościelnych pomocny jest także kontekst Iłży i dóbr biskupów krakowskich, z którymi przez stulecia związana była Lubienia.

Krynki historia: dziesięcina z Lubieni i dobra biskupie

Historia związku Lubieni z Krynkami ma co najmniej dwa czytelne punkty: Lubienia pozostawała w dobrach biskupów krakowskich jako wójtostwo do 1788 r., a dziesięcina z tej miejscowości trafiała do kościoła w Krynkach. To zapis dawnego porządku ekonomicznego i parafialnego, nie informacja o współczesnych ofiarach.

Czym była dziesięcina dla kościoła parafialnego?

Dziesięcina była historyczną daniną związaną z produkcją rolną, przeznaczaną w różnych formach na utrzymanie instytucji kościelnych. W przypadku Lubieni źródło historyczne wskazuje, że do 1788 r. przypadała ona kościołowi w Krynkach.

Nie należy przenosić tego pojęcia wprost na obecne życie parafialne. Dzisiejsza dobrowolna ofiara składana przy okazji praktyk religijnych nie jest kontynuacją średniowiecznego systemu dziesięcin. Różne są podstawy, sposób ustalania i realia społeczne.

• Dziesięcina była elementem dawnego systemu gospodarczego, a nie współczesną opłatą za sakrament.
• Lubienia była wójtostwem w dobrach biskupów krakowskich do 1788 r.
• Kościół w Krynkach otrzymywał dziesięcinę z Lubieni jako część ówczesnych zależności lokalnych.
• Fakt ten pokazuje, że więź Lubieni z Krynkami istniała długo przed erygowaniem parafii w 1984 r.
• Współczesne sprawy kancelaryjne i ofiary należy zawsze ustalać bezpośrednio z własną parafią.

Jak dobra biskupów krakowskich łączyły Lubienię z Krynkami?

Dobra biskupów krakowskich tworzyły przez stulecia ramy administracyjne i gospodarcze dla wielu miejscowości regionu. Lubienia otrzymała ziemię pod wieś na prawie średzkim w 1363 r., a do 1788 r. pozostawała w obszarze tych dóbr.

Wędrując po okolicy łatwo dostrzec, że historia parafii nie biegnie wyłącznie przez mury świątyń. Tworzą ją dawne drogi, pola, osady i rodzinne pamięci. Związek z Krynkami wyjaśnia, dlaczego dzieje Lubieni nie zaczynają się dopiero wraz z budową kościoła z czerwonego kamienia i cegły.

Do 1788 r. Lubienia była wójtostwem w dobrach biskupów krakowskich, a dziesięcina z niej należała do kościoła w Krynkach. - „Lubienia (województwo świętokrzyskie)”, opracowanie historyczne dostępne w 2026 r.

Jak powstała parafia w Lubieni z terenu parafii Krynki?

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni powstała etapami: w 1980 r. rozpoczęło się duszpasterstwo w domowej kaplicy, w 1983 r. ruszyła budowa kościoła, 1 stycznia 1984 r. bp Edward Materski erygował parafię, a 9 września 1986 r. poświęcił kościół. Daty te podaje Diecezja Radomska.

Jak wyglądała kaplica w domu w 1980 roku?

Pierwszym krokiem było urządzenie tymczasowej kaplicy w domu w Lubieni w 1980 r. Zorganizował ją ks. Zbigniew Kowalczyk, wtedy wikariusz z Krynek. Źródła wymagają tu ostrożności: nie należy utożsamiać go automatycznie z ks. Zbigniewem Kowalczykiem jun., proboszczem Lubieni w latach 2020-2022.

Domowa kaplica miała znaczenie praktyczne. Pozwalała prowadzić duszpasterstwo na miejscu, zanim mieszkańcy otrzymali własny kościół. To ważny przykład, że najpierw rodzi się wspólnota, a dopiero potem powstaje trwała infrastruktura.

• Rok 1980 oznacza początek duszpasterstwa na miejscu w Lubieni.
• Tymczasowa kaplica znajdowała się w domu, a nie w istniejącym kościele parafialnym.
• Ks. Zbigniew Kowalczyk pełnił wówczas funkcję wikariusza z Krynek.
• Kaplica była etapem poprzedzającym budowę kościoła i formalne wydzielenie parafii.

Kiedy rozpoczęto budowę kościoła w Lubieni?

Budowę kościoła w Lubieni rozpoczęto w 1983 r., a jej budowniczym był ks. Krzysztof Orzeł. Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego budowano w latach 1983-1986 według projektu Zofii Łotkowskiej z Radomia i P. Franczaka.

Świątynia jest jednonawowa, wykonana z czerwonego kamienia i cegły. Te dwa materiały są nie tylko detalem architektonicznym. Dobrze korespondują z przemysłową i górniczą przeszłością okolic Lubieni, gdzie pamięć o rudzie żelaza i kopalni „Józef” wciąż należy do lokalnego krajobrazu historycznego.

Kiedy bp Edward Materski erygował parafię Lubienia?

Bp Edward Materski erygował parafię Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni 1 stycznia 1984 r., wydzielając ją z terenu parafii Krynki. Dwa lata później, 9 września 1986 r., ten sam biskup poświęcił ukończony kościół.

Data	Wydarzenie	Znaczenie	Źródło
1980	Kaplica w domu	Początek miejscowego duszpasterstwa	Diecezja Radomska
1983	Początek budowy kościoła	Budowniczym był ks. Krzysztof Orzeł	Opis Lubieni, Rocznik Diecezji Radomskiej
1 stycznia 1984	Erekcja parafii	Wydzielenie z parafii Krynki	Diecezja Radomska
9 września 1986	Poświęcenie kościoła	Otwarcie świątyni dla kultu	Diecezja Radomska
1984-2017	Posługa ks. Krzysztofa Orła	Pierwszy proboszcz Lubieni	Rocznik Diecezji Radomskiej

Pełniejszą chronologię opisuje strona o erekcji parafii w Lubieni 1 stycznia 1984, a sylwetki duszpasterzy zbiera materiał proboszczowie parafii Lubienia.

Co oznacza erekcja parafii w prawie kanonicznym?

Erekcja parafii to formalne utworzenie stałej wspólnoty wiernych dekretem biskupa diecezjalnego. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r. w kan. 515 §1 określa parafię jako określoną wspólnotę wiernych powierzoną pasterskiej pieczy proboszcza, a §2 zastrzega jej erygowanie biskupowi diecezjalnemu.

Jak Kodeks Prawa Kanonicznego definiuje parafię?

Parafia to stała wspólnota wiernych ustanowiona w Kościele partykularnym i powierzona proboszczowi pod władzą biskupa diecezjalnego. Definicja z kan. 515 nie sprowadza parafii do budynku, adresu ani samego harmonogramu nabożeństw.

„Parafia jest określoną wspólnotą wiernych, utworzoną na sposób stały w Kościele partykularnym, nad którą pasterską pieczę, pod władzą biskupa diecezjalnego, powierza się proboszczowi jako jej własnemu pasterzowi”. - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 515 §1, 1983

Katechizm Kościoła Katolickiego ujmuje parafię jako określoną wspólnotę wiernych, która urzeczywistnia się szczególnie w celebracji Eucharystii. To perspektywa religijna, uzupełniająca prawny opis z Kodeksu.

Czym różni się erekcja parafii od poświęcenia kościoła?

Erekcja parafii tworzy wspólnotę w sensie prawa kanonicznego, a poświęcenie kościoła dotyczy konkretnego budynku przeznaczonego do kultu. W Lubieni pierwsze wydarzenie nastąpiło 1 stycznia 1984 r., natomiast poświęcenie kościoła odbyło się 9 września 1986 r.

• Erekcja parafii jest decyzją biskupa diecezjalnego dotyczącą wspólnoty wiernych.
• Poświęcenie kościoła odnosi się do świątyni jako miejsca sprawowania liturgii.
• Parafia może rozpocząć życie duszpasterskie przed ukończeniem własnego kościoła, czego przykładem jest Lubienia z 1980 r.
• Proboszcz prowadzi parafię, lecz nie eryguje jej samodzielnie.

„Parafia jest wspólnotą eucharystyczną i sercem życia liturgicznego rodzin chrześcijańskich”. - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2179, 1992

Gdzie szukać ogłoszeń i intencji parafii Krynki?

Aktualnych ogłoszeń, intencji mszalnych oraz planu kolędy parafii Krynki należy szukać wyłącznie w gablocie parafialnej, na oficjalnym kanale wskazanym przez parafię albo w katalogu Diecezji Radomskiej. Niezależny serwis parafialubienia.pl nie publikuje ogłoszeń Krynek ani nie przyjmuje intencji mszalnych.

Jak sprawdzić aktualny plan kolędy w Krynkach?

Plan kolędy sprawdzisz w bieżących ogłoszeniach parafii Krynki, zwykle publikowanych po Bożym Narodzeniu przez parafię. Terminów nie należy zakładać z poprzednich lat, ponieważ mogą zmienić się z powodów duszpasterskich, pogodowych lub organizacyjnych.

1. Najpierw sprawdź gablotę przy kościele, ponieważ parafia może tam umieszczać najnowsze komunikaty.
2. Następnie odszukaj wpis parafii Krynki w katalogu Diecezji Radomskiej.
3. Jeżeli parafia wskazuje oficjalną stronę lub profil, porównaj datę publikacji komunikatu.
4. W razie wątpliwości skontaktuj się bezpośrednio z kancelarią parafii, nie z nieoficjalnym serwisem.

Gdzie załatwia się chrzest, ślub i pogrzeb?

Sprawy takie jak chrzest, ślub, pogrzeb czy wydanie dokumentów załatwia się zasadniczo w kancelarii własnej parafii zamieszkania. Dla mieszkańców Lubieni i miejscowości należących do jej parafii punktem kontaktu jest parafia Podwyższenia Krzyża Świętego, a szczególne przypadki wyjaśnia kancelaria.

Parafia Lubienia obejmuje Działki, Henryk, Klepacze, Komorniki, Kutery, Lubienię, Młynek i Przymiarki. Zestawienie tych miejscowości znajduje się również w materiale miejscowości parafii Lubienia.

• Intencje mszalne ustala się bezpośrednio z kancelarią właściwej parafii.
• Ogłoszenia mają charakter bieżący, dlatego czytelnik powinien sprawdzać datę komunikatu.
• Ofiara przy sprawach kościelnych ma charakter dobrowolny i nie jest stałą taryfą serwisu.
• Dokumenty sakramentalne wymagają rozmowy z kancelarią, ponieważ okoliczności każdej sprawy mogą być inne.

Krynki koło Brodów a Krynki na Podlasiu: jak nie pomylić?

Krynki koło Brodów i Krynki w województwie podlaskim nie są tą samą miejscowością. Krynki związane z historią Lubieni leżą w województwie świętokrzyskim i w Diecezji Radomskiej, natomiast podlaskie Krynki to miasto w powiecie sokólskim.

Jak odróżnić Krynki świętokrzyskie od Krynek podlaskich?

Najprościej sprawdzić województwo, powiat i kontekst wyszukiwania. Hasła dotyczące miejskiego rynku, ronda, MGOPS lub wydarzeń miejskich zwykle odnoszą się do Krynek pod Sokółką, a historia Lubieni prowadzi do Krynek w regionie Brodów.

Cecha	Krynki związane z Lubienią	Krynki na Podlasiu
Województwo	Świętokrzyskie	Podlaskie
Kontekst	Lubienia, Brody, Starachowice	Powiat sokólski
Diecezja	Diecezja Radomska	Inna diecezja niż radomska
Znaczenie w artykule	Parafia macierzysta Lubieni	Inna miejscowość o tej samej nazwie

Czy zapytanie o parafię Krynki wymaga doprecyzowania?

Tak, zapytanie „parafia w Krynkach” wymaga doprecyzowania miejscowości albo diecezji. Dopisek „koło Brodów”, „Lubienia” lub „Diecezja Radomska” wyraźnie kieruje do Krynek omawianych w historii parafii Lubienia.

• Fraza „Krynki Lubienia” odnosi się do regionalnej więzi opisanej w tym artykule.
• Fraza „Krynki podlaskie” prowadzi do innego miasta i innego kontekstu administracyjnego.
• Fraza „Diecezja Radomska parafie” pomaga odróżnić właściwy obszar kościelny.
• Przed podróżą najlepiej sprawdzić adres w aktualnym katalogu diecezjalnym.

Krynki i Lubienia dziś: dwie sąsiednie wspólnoty

Krynki i Lubienia są dziś odrębnymi wspólnotami parafialnymi, połączonymi historią wydzielenia z 1984 r. oraz starszą pamięcią o dziesięcinie z Lubieni dla kościoła w Krynkach. Lubienia ma własny kościół, erygowaną parafię i parafialny obszar obejmujący osiem miejscowości.

Co pozostało ze wspólnej historii Krynek i Lubieni?

Pozostała przede wszystkim czytelna ciągłość lokalnej historii. Lubienia jest wsią o dziejach sięgających 1363 r., natomiast jej parafia istnieje od 1984 r., a kościół poświęcono w 1986 r. Kontrast między starą wsią a młodą parafią dobrze pokazuje tempo przemian tego miejsca.

Kościół w Lubieni nie przekreślił pamięci o Krynkach. Przeciwnie, pozwala lepiej zrozumieć drogę od dawnej przynależności parafialnej do samodzielnej wspólnoty. Historię budynku i jego patrona rozwija tekst kościół w Lubieni pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.

Jak czytać tę historię bez rywalizacji parafii?

Tę historię najlepiej czytać jako przykład naturalnego rozwoju lokalnej wspólnoty. Kiedy potrzeby mieszkańców Lubieni wymagały stałego duszpasterstwa na miejscu, najpierw powstała kaplica, potem kościół, a następnie samodzielna parafia.

• Krynki są ważne jako historyczna parafia macierzysta Lubieni.
• Lubienia jest samodzielną parafią od 1 stycznia 1984 r.
• Obie wspólnoty należy opisywać z szacunkiem, bez tworzenia sztucznej hierarchii.
• Aktualne sprawy duszpasterskie każda parafia komunikuje we własnych oficjalnych kanałach.

Najczęściej zadawane pytania

Kto był pierwszym proboszczem w Lubieni po wydzieleniu z Krynek?

Pierwszym proboszczem parafii w Lubieni był ks. Krzysztof Orzeł. Pełnił tę funkcję w latach 1984-2017, a wcześniej rozpoczął budowę kościoła w 1983 r. Informację o kolejnych duszpasterzach podaje opracowanie oparte na Rocznikach Diecezji Radomskiej.

Kto erygował parafię w Lubieni?

Parafię Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni erygował bp Edward Materski. Stało się to 1 stycznia 1984 r. przez wydzielenie jej z terenu parafii Krynki. Ten sam biskup poświęcił kościół 9 września 1986 r.

Czy ks. Zbigniew Kowalczyk z Krynek był późniejszym proboszczem Lubieni?

Źródła wymagają rozróżnienia tych osób. W 1980 r. kaplicę w Lubieni urządził ks. Zbigniew Kowalczyk, wikariusz z Krynek. Wśród proboszczów Lubieni wymieniany jest natomiast ks. Zbigniew Kowalczyk jun., który pełnił tę funkcję w latach 2020-2022.

Czy mieszkańcy Lubieni mogą załatwiać sprawy w parafii Krynki?

Zasadniczo sprawy sakramentalne i kancelaryjne załatwia się w parafii własnego miejsca zamieszkania. Mieszkańcy Lubieni oraz miejscowości należących do tej parafii powinni kontaktować się z kancelarią parafii Podwyższenia Krzyża Świętego. Ewentualne wyjątki wyjaśnia bezpośrednio właściwa kancelaria.

Jakie miejscowości należą do parafii Lubienia?

Parafia Lubienia obejmuje Działki, Henryk, Klepacze, Komorniki, Kutery, Lubienię, Młynek i Przymiarki. Diecezjalny opis wymienia ten sam krąg miejscowości bez Kuterów, dlatego przy sprawach formalnych najbezpieczniej potwierdzić właściwość parafii w kancelarii.

Czy kościół w Lubieni jest zabytkiem?

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni jest świątynią współczesną, budowaną w latach 1983-1986. Dostępne źródła nie podają informacji o wpisie do rejestru zabytków. Jego wartość dla miejscowej pamięci wynika przede wszystkim z historii powstania parafii.

Źródła i literatura

1. Diecezja Radomska, „Lubienia - parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego”, tekst datowany 23.07.2017.
2. Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni, opracowanie odwołujące się do Roczników Diecezji Radomskiej 2007 i 2018.
3. Lubienia (województwo świętokrzyskie), historia miejscowości i informacje o dawnych dobrach biskupich.
4. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 515 §1-2.
5. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992, nr 2179.
6. Zdjęcie wyróżniające: Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.