Miejscowości parafii Lubienia - Działki, Henryk, Klepacze, Komorniki, Kutery, Młynek, Przymiarki

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 5.11.2026

Spis treści

Miejscowości parafii Lubienia w skrócie

Według Wikipedii, która opiera się na Roczniku Diecezji Radomskiej 2018, do parafii Lubienia należy osiem miejscowości: Działki, Henryk, Klepacze, Komorniki, Kutery, Lubienia, Młynek i Przymiarki. Opis parafii na stronie Diecezji Radomskiej z 2017 roku wymienia siedem z nich i pomija Kutery. Wszystkie te miejscowości leżą w gminie Brody, w powiecie starachowickim.

Pochodzę ze Starachowic i od lat czytam o wsiach, które wyrosły wokół kopalń rudy żelaza. Przy takiej lekturze ciągle widać jedno: granice parafii, gminy i sołectwa rzadko się pokrywają. W Lubieni jest podobnie. Parafia jest tu młoda, bo powstała w 1984 roku, a wieś jest stara, bo jej historia sięga 1363 roku. Najważniejsze fakty:

• Liczba miejscowości: osiem według Wikipedii (Rocznik 2007 i 2018), siedem według opisu diecezji z 2017 roku.
• Siedziba parafii: kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, ul. Iłżecka 41, Lubienia, 27-230 Brody (opis Diecezji Radomskiej).
• Struktura kościelna: diecezja radomska, dekanat starachowicki południowy.
• Erekcja parafii: 1 stycznia 1984 roku, dekret bp. Edwarda Materskiego, teren wydzielony z parafii Krynki.
• Zasada przynależności: o parafii decyduje miejsce zamieszkania (KPK kan. 107), a nie kościół, do którego ktoś chodzi na Mszę.

Jakie miejscowości należą do parafii?

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni obejmuje według Wikipedii, opartej na Roczniku Diecezji Radomskiej 2018, osiem miejscowości: Działki, Henryk, Klepacze, Komorniki, Kutery, Lubienia, Młynek i Przymiarki. Opis parafii na stronie diecezji z 2017 roku wymienia te same nazwy bez Kuterów. Parafia leży w gminie Brody, w powiecie starachowickim, w diecezji radomskiej.

Zestawiłem obie listy obok siebie. Pierwsza rzecz, którą widać, jest uspokajająca: siedem nazw powtarza się w obu źródłach. Różnica dotyczy jednej miejscowości.

Lista miejscowości w tabeli ze źródłem

Tabela pokazuje, które źródło wymienia daną miejscowość. Nie podaję odległości od kościoła, liczby mieszkańców ani statusu administracyjnego, bo żadne z tych źródeł tego nie mówi.

Miejscowość	Wikipedia (na podstawie Rocznika Diecezji Radomskiej 2007 i 2018)	Opis parafii, Diecezja Radomska (tekst z 2017)
Działki	tak	tak
Henryk	tak	tak
Klepacze	tak	tak
Komorniki	tak	tak
Kutery	tak	nie
Lubienia (siedziba parafii)	tak	tak
Młynek	tak	tak
Przymiarki	tak	tak

Dane sprawdzone w październiku 2026 roku na stronie Diecezji Radomskiej i w Wikipedii.

Gdzie stoi kościół parafialny w Lubieni?

Kościół parafialny stoi w Lubieni przy ul. Iłżeckiej 41 (kod 27-230 Brody), tak podaje opis Diecezji Radomskiej. To jednonawowa świątynia z czerwonego kamienia i cegły, budowana w latach 1983-1986 i poświęcona 9 września 1986 roku przez bp. Edwarda Materskiego. Więcej o budowie i patronie piszę w tekście kościół i parafia w Lubieni.

Henryk, Działki, Młynek: jak nie pomylić nazw?

Kilka nazw z listy łatwo źle odczytać w wyszukiwarce. Tak je rozróżniam:

• Henryk to w tym tekście nazwa miejscowości w parafii Lubienia w gminie Brody, a nie imię.
• Działki to nazwa miejscowości. Nie chodzi o działki rekreacyjne ani o działkę pod kościół, którą według diecezji podarowali Franciszek i Józefa Jańcowie.
• Młynek to nazwa noszona przez wiele miejscowości w Polsce. Tutaj chodzi o Młynek w parafii Lubienia.
• Lubienia to wieś i siedziba parafii. Nazwę dzieli z rzeką, od której wieś ją przejęła, i nie ma nic wspólnego z Lubniem w Małopolsce.
• Kutery wymienia Wikipedia, ale nie wymienia ich opis diecezji. Szczegóły są w następnej sekcji.

Dlaczego źródła różnią się co do Kuterów?

Źródła różnią się co do Kuterów, bo powstały w różnym czasie i różnymi metodami. Wikipedia opiera wykaz na Rocznikach Diecezji Radomskiej z 2007 i 2018 roku i wymienia Kutery. Opis parafii na stronie diecezji, datowany na 23 lipca 2017 roku, podaje te same miejscowości bez Kuterów. Żadne z tych źródeł nie wyjaśnia, skąd bierze się różnica.

Nie będę zgadywał, kto ma rację. Mogę za to pokazać, co odróżnia te dwa teksty:

• Data opracowania: opis diecezji pochodzi z lipca 2017 roku, a najnowszy rocznik, na którym opiera się Wikipedia, z 2018 roku.
• Rodzaj tekstu: rocznik jest katalogiem z wykazami, a opis na stronie diecezji jest tekstem ciągłym o historii i duszpasterstwie parafii.
• Aktualizacje: na stronie diecezji zaktualizowano nazwisko proboszcza (ks. Dariusz Zając, od 2022 roku), ale tekst opisu nadal nosi datę z 2017 roku.
• Szczegółowość: wykazy miejscowości w katalogach często wymieniają mniejsze części wsi osobno, a opisy prozą bywają zwięźlejsze. To ogólna obserwacja, a nie rozstrzygnięcie w tej konkretnej sprawie.

Które źródło jest nowsze?

Nowszy jest Rocznik Diecezji Radomskiej 2018, na którym opiera się Wikipedia. Tekst opisu na stronie diecezji pochodzi z 2017 roku, choć sama strona była później częściowo aktualizowana. O tym, czy wykaz jest dziś poprawny, data nie przesądza, bo to opis diecezji jest oficjalnym tekstem instytucji.

Kto rozstrzyga o przynależności Kuterów?

O przynależności konkretnego domu w Kuterach rozstrzyga kancelaria parafii, a w razie sporu kuria diecezjalna w Radomiu. Granice parafii ustala biskup diecezjalny (KPK kan. 515 §2). Ani Wikipedia, ani ten serwis nie mogą wydać wiążącej informacji.

Diecezja Radomska wymienia jako miejscowości parafii w Lubieni: Działki, Henryk, Klepacze, Komorniki, Lubienia, Młynek i Przymiarki. - Diecezja Radomska, opis parafii pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni, 2017 (streszczenie)

W jakiej gminie i powiecie leży parafia Lubienia?

Parafia Lubienia leży w gminie Brody, w powiecie starachowickim, w województwie świętokrzyskim (Wikipedia, hasło „Lubienia”). Kościelnie należy do diecezji radomskiej i dekanatu starachowickiego południowego. Adres pocztowy kościoła to ul. Iłżecka 41, Lubienia, 27-230 Brody, czyli Lubienia korzysta z kodu pocztowego Brodów.

Gmina Brody, powiat starachowicki, województwo świętokrzyskie

Kto mieszka w tej okolicy, zna ten układ. Kto przyjeżdża z daleka, łatwo się w nim gubi, bo w Polsce jest kilka miejscowości o nazwie Brody. Tak wygląda podział administracyjny:

• Województwo: świętokrzyskie.
• Powiat: starachowicki, czyli serce dawnego Staropolskiego Okręgu Przemysłowego.
• Gmina: Brody, a nie Starachowice, choć do miasta jest blisko.
• Poczta: kod 27-230 Brody w adresie kościoła.
• Komunikacja: okolicą biegnie droga krajowa nr 9, którą większość przyjezdnych dociera do Lubieni.

Oficjalne nazwy miejscowości i ich przypisanie do gminy można sprawdzić w rejestrze TERYT Głównego Urzędu Statystycznego. Ten rejestr nie mówi jednak nic o parafiach.

Diecezja radomska i dekanat starachowicki południowy

W strukturze Kościoła parafia należy do diecezji radomskiej i dekanatu starachowickiego południowego (nazywanego też Starachowice-Południe). Dekanat łączy kilka sąsiednich parafii, a jego dziekan pośredniczy między nimi a biskupem. Dla mieszkańców ma to znaczenie głównie przy sprawach, które przekraczają kompetencje kancelarii parafialnej.

Czy parafia pokrywa się z gminą?

Nie. Granice parafii nie muszą pokrywać się z granicami gminy ani sołectw. W gminie Brody jest kilka parafii, a parafia Lubienia obejmuje tylko część gminy. O granicach parafii decyduje biskup, a o granicach gminy państwo, więc są to dwa niezależne podziały.

Co to jest parafia terytorialna?

Parafia terytorialna to wspólnota wiernych wyznaczona granicami obszaru, z własnym proboszczem i kościołem parafialnym. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku uznaje ją w Kościele za zasadę (kan. 518). Własnego proboszcza wyznacza miejsce zamieszkania lub quasi-zamieszkania (kan. 107), a nie wybór kościoła, do którego ktoś chodzi na Mszę.

Parafię jako taką definiuje kan. 515 §1. Według niego to wspólnota wiernych utworzona na stałe w Kościele partykularnym, nad którą pieczę duszpasterską pod władzą biskupa sprawuje proboszcz.

Parafia jest z reguły terytorialna, czyli obejmuje wszystkich wiernych określonego terytorium. Tam, gdzie to wskazane, można tworzyć parafie personalne, na przykład ze względu na obrządek, język lub narodowość. - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 518, 1983 (parafraza)

W praktyce wynika z tego kilka prostych zasad:

• Przynależność z prawa: należy się do parafii tam, gdzie się mieszka, i nie trzeba się do niej „zapisywać”.
• Nie z deklaracji: sympatia do innego kościoła nie zmienia parafii.
• Nie z frekwencji: regularne chodzenie na Mszę gdzie indziej również jej nie zmienia.
• Wyjątki: parafie personalne istnieją, ale Lubienia jest zwykłą parafią terytorialną z wykazem miejscowości.

Miejsce zamieszkania a własny proboszcz

Własnego proboszcza każdy otrzymuje przez miejsce zamieszkania lub quasi-zamieszkania. Mieszkaniec Klepaczy czy Przymiarek ma więc za własnego proboszcza proboszcza w Lubieni, dziś ks. Dariusza Zająca (od 2022 roku według diecezji i Wikipedii).

Zarówno przez zamieszkanie, jak i przez quasi-zamieszkanie każdy otrzymuje własnego proboszcza i ordynariusza. - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 107 §1, 1983 (parafraza)

Co oznacza quasi-zamieszkanie?

Quasi-zamieszkanie to pobyt na terenie parafii z zamiarem pozostania co najmniej trzy miesiące albo pobyt, który faktycznie tyle trwał (KPK kan. 102 §2). Zamieszkanie w pełnym sensie oznacza pobyt z zamiarem pozostania na stałe albo taki, który trwa już pełne pięć lat (kan. 102 §1). Przykład: student mieszkający w akademiku przez cały rok akademicki.

Czy można mieć dwóch własnych proboszczów?

Tak. Ktoś, kto ma zamieszkanie w jednej parafii, a quasi-zamieszkanie w drugiej, ma dwóch własnych proboszczów (KPK kan. 107 §1). Dobrym przykładem jest osoba zameldowana w Komornikach, która na kilka miesięcy wyjeżdża do pracy w innym mieście.

Jak sprawdzić, do której parafii należy mój adres?

Najpierw porównaj swoją miejscowość z wykazem w Roczniku Diecezji Radomskiej albo w opisie parafii na stronie diecezji. Jeśli mieszkasz na granicy dwóch parafii albo w miejscowości, co do której źródła się różnią, jak Kutery przy Lubieni, zapytaj w kancelarii parafii lub w kurii. Przynależność ma znaczenie przy chrzcie, ślubie i pogrzebie.

W praktyce wystarczają trzy kroki:

1. Sprawdź wykaz: znajdź swoją miejscowość w opisie parafii na stronie Diecezji Radomskiej (diecezja.radom.pl) albo w aktualnym roczniku diecezji.
2. Porównaj źródła: jeśli Twoja miejscowość jest tylko w jednym z nich, tak jak Kutery, potraktuj to jako sygnał, że trzeba zapytać.
3. Zapytaj w kancelarii: aktualne godziny i dane kontaktowe kancelarii podaje opis parafii na stronie diecezji. Przed przyjazdem zadzwoń i upewnij się, że kancelaria będzie otwarta.
4. Przy sporze zwróć się do kurii: kuria diecezjalna w Radomiu może wskazać, jaką granicę ustalił biskup.
5. Podaj faktyczny adres: liczy się miejsce, w którym naprawdę mieszkasz. Szczegółowe zasady w tej sprawie ustala diecezja.

Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem. Nie jest stroną parafii, nie wydaje zaświadczeń i nie zastępuje kancelarii. Ten tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje rozmowy w kancelarii parafialnej.

Kiedy przynależność parafialna ma znaczenie: chrzest, ślub, pogrzeb

Przynależność ma znaczenie przede wszystkim przy sakramentach i obrzędach, które zapisuje się w księgach parafialnych:

• Chrzest: dziecko chrzci się zasadniczo w kościele parafii rodziców, chyba że jest słuszna przyczyna, by zrobić to gdzie indziej (KPK kan. 857 §2).
• Ślub: przygotowanie zaczyna się w parafii jednej ze stron, a ślub gdzie indziej wymaga zgody (KPK kan. 1115).
• Bierzmowanie: przygotowanie prowadzi zwykle parafia, w której mieszka kandydat.
• Pogrzeb: zasadniczo odbywa się w kościele własnej parafii zmarłego (KPK kan. 1177 §1).
• Zaświadczenia: na przykład o możliwości bycia chrzestnym wystawia zwykle parafia zamieszkania.

Co zrobić, gdy mieszkam na granicy dwóch parafii?

Najpierw zapytaj w kancelarii parafii, do której wydaje Ci się, że należysz. Tam sprawdzą adres w wykazie. Jeśli sąsiednie parafie podają różne granice, kancelaria skontaktuje się z kurią. Nie zakładaj z góry, że numer domu albo sołectwo przesądzają sprawę.

Skąd przyszły te miejscowości? Parafia Krynki i rok 1984

Miejscowości parafii Lubienia należały wcześniej do parafii Krynki. Biskup Edward Materski erygował parafię w Lubieni 1 stycznia 1984 roku właśnie z terenu parafii Krynki, tak podaje opis Diecezji Radomskiej. Związek z Krynkami jest dużo starszy: według Wikipedii do 1788 roku Lubienia płaciła dziesięcinę kościołowi w Krynkach.

Lubienia i dziesięcina dla Krynek do 1788

Dla kogoś, kto zajmuje się historią Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, to ciekawa ciągłość. Oto najważniejsze daty według hasła „Lubienia” w Wikipedii:

• 1363: bp Bodzanta nadaje ziemię nad rzeką Lubienią pod wieś na prawie średzkim.
• 1440: bp Zbigniew Oleśnicki wystawia przywilej na miasto „Lubyenya”, którego nigdy nie zrealizowano.
• Do 1788: wójtostwo w dobrach biskupów krakowskich, dziesięcina idzie do kościoła w Krynkach.
• 1816: rusza rządowa kopalnia rudy żelaza „Józef”, później przekształcona w ZGH „Zębiec” (1965).
• 1858: w Lubieni rodzi się Antoni Julian Nowowiejski, późniejszy biskup płocki i błogosławiony.

Od kaplicy w domu do erekcji parafii (1980-1984)

Według Diecezji Radomskiej duszpasterstwo na miejscu zaczęło się w 1980 roku. Ks. Zbigniew Kowalczyk, wikariusz z Krynek, urządził wtedy tymczasową kaplicę w domu. W 1983 roku ks. Krzysztof Orzeł rozpoczął budowę kościoła, a w 1984 roku został pierwszym proboszczem nowej parafii. Kolejnych duszpasterzy opisuję w tekście proboszczowie parafii Lubienia, a kontrast między starą wsią a młodą parafią w tekście 40 lat parafii i 660 lat Lubieni.

Czy granice parafii mogą się zmienić?

Tak. Granice parafii mogą się zmienić, ale zmienić je może tylko biskup diecezjalny, po wysłuchaniu rady kapłańskiej (KPK kan. 515 §2). Najlepszym przykładem jest sama Lubienia. W 1984 roku biskup wydzielił ją z parafii Krynki i w ten sposób zmienił granice obu wspólnot.

Erygować, znosić lub zmieniać parafie może jedynie biskup diecezjalny. Nie powinien jednak tego robić bez wysłuchania rady kapłańskiej. - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 515 §2, 1983 (parafraza)

Kto może zmienić granice parafii?

Granice parafii może zmienić wyłącznie biskup diecezjalny, w tym przypadku biskup radomski, w formie dekretu. Mieszkańcy, sołtys ani wójt gminy Brody nie zmieniają granic parafii, choć mogą zgłosić biskupowi swoje potrzeby. Najczęstsze powody zmian to:

• Nowa zabudowa: przybywa domów na terenie, którego granica nie była dotąd wyraźnie opisana.
• Nowy kościół: powstaje kościół, tak jak w Lubieni w latach 1983-1986.
• Odległość i dojazd: zmieniają się drogi i połączenia, więc inny kościół staje się bliższy.
• Łączenie parafii: maleje liczba wiernych albo księży.

Czy wszystkie miejscowości należały wcześniej do Krynek?

Tego nie wiadomo na pewno. Diecezja podaje, że parafię utworzono z terenu parafii Krynki, ale nie wymienia, które wsie dokładnie z niej przeszły. Nie będę więc przypisywał poszczególnych miejscowości do Krynek bez źródła.

Czy można należeć do innej parafii niż ta z adresu?

Nie. Przynależność terytorialna wynika z miejsca zamieszkania (KPK kan. 107), więc nie można jej zmienić samą deklaracją. Prawo kościelne daje jednak dużo swobody w praktyce. Na Mszę można chodzić do dowolnego kościoła, a ślub czy pogrzeb poza własną parafią są możliwe po spełnieniu warunków z kan. 1115 i 1177.

Wspólnoty działające przy kościele, takie jak opisywane na dawnej stronie parafii w 2021 roku Koło Różańcowe w Lubieni, skupiają zwykle mieszkańców parafii, ale udział w modlitwie nie zależy od meldunku. Granica wygląda tak:

• Zależy od adresu: kto jest Twoim własnym proboszczem i która kancelaria prowadzi Twoje sprawy.
• Nie zależy od adresu: w którym kościele uczestniczysz we Mszy i nabożeństwach.
• Wymaga zgody: ślub w innej parafii (zgoda własnego proboszcza lub ordynariusza).
• Wymaga uzgodnienia: pogrzeb w innym kościele (zgoda rektora tego kościoła i powiadomienie własnego proboszcza).

Czy muszę chodzić na Mszę do własnej parafii?

Nie. Obowiązek niedzielny spełnia się, uczestnicząc we Mszy odprawianej w obrządku katolickim w dowolnym kościele, w samo święto albo wieczorem dnia poprzedniego (KPK kan. 1248 §1). Mieszkaniec Henryka może więc chodzić na Mszę w Starachowicach i nadal należeć do parafii w Lubieni.

Ślub i pogrzeb poza własną parafią

Ślub zawiera się zasadniczo w parafii, w której jedna ze stron ma zamieszkanie, quasi-zamieszkanie albo przebywa od miesiąca. Ślub w innym miejscu wymaga zgody własnego ordynariusza lub proboszcza (KPK kan. 1115). Pogrzeb odbywa się zasadniczo w kościele własnej parafii, ale można wybrać inny kościół za zgodą jego rektora i po powiadomieniu własnego proboszcza (kan. 1177). Szczegóły zawsze ustala kancelaria. Ofiary składane przy tych okazjach są dobrowolne.

Najczęściej zadawane pytania

Ile miejscowości liczy parafia Lubienia?

Według Wikipedii, opartej na Roczniku Diecezji Radomskiej 2018, parafia liczy osiem miejscowości. Opis diecezji z 2017 roku podaje siedem, bo nie wymienia Kuterów. Liczba zależy więc od źródła, a dla konkretnego adresu wiążące jest stanowisko kancelarii.

Czy zameldowanie decyduje o przynależności do parafii?

Nie wprost. Kodeks Prawa Kanonicznego mówi o miejscu zamieszkania lub quasi-zamieszkania (kan. 102 i 107), a nie o meldunku. W praktyce kancelarie pytają o faktyczny adres zamieszkania, a szczegółowe zasady może doprecyzować diecezja.

Do jakiej poczty należy Lubienia?

Adres kościoła w opisie Diecezji Radomskiej brzmi: ul. Iłżecka 41, Lubienia, 27-230 Brody. Lubienia korzysta więc z kodu pocztowego Brodów. To ta sama gmina, w której leży cała parafia.

Do której kancelarii zgłosić się przed ślubem?

Przygotowanie zaczyna się zwykle w kancelarii parafii, w której mieszka narzeczona lub narzeczony. Jeśli ślub ma się odbyć w innym kościele, ta kancelaria przekaże potrzebne dokumenty i zgodę. Aktualne godziny pracy kancelarii sprawdź na stronie swojej parafii albo w opisie parafii na stronie diecezji.

Czy przeprowadzka do innej wsi zmienia parafię?

Tak, jeśli nowa miejscowość leży w granicach innej parafii. Kto przeprowadza się na przykład z Młynka do Starachowic, po nabyciu nowego zamieszkania należy do parafii w nowym miejscu (KPK kan. 102 i 107). Dobrze jest zgłosić się wtedy do nowej kancelarii, zwłaszcza przed chrztem czy ślubem.

Kto jest proboszczem parafii Lubienia?

Od 2022 roku proboszczem jest ks. Dariusz Zając, co podają diecezja i Wikipedia. Wcześniej parafię prowadzili ks. Krzysztof Orzeł (1984-2017), ks. Sławomir Rak (2017-2020) i ks. Zbigniew Kowalczyk (2020-2022).

Kiedy przypadają odpusty w parafii Lubienia?

Według opisu Diecezji Radomskiej parafia ma dwa odpusty. Pierwszy przypada w święto Podwyższenia Krzyża Świętego 14 września, a drugi we wspomnienie św. Jana Nepomucena 21 maja. Na 21 maja przypada też dzień adoracji Najświętszego Sakramentu. Godziny nabożeństw sprawdź w ogłoszeniach parafii.

Czy parafialubienia.pl jest oficjalną stroną parafii?

Nie. To niezależny przewodnik prowadzony przez osobę świecką. Opisuje kościół, historię wsi i ogólną praktykę Kościoła w Polsce. Serwis nie przyjmuje intencji ani ofiar i nie wydaje zaświadczeń. Wszystkie sprawy formalne załatwia się w kancelarii parafii.

Źródła i literatura

1. Diecezja Radomska: Lubienia - parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (tekst opisu z 23.07.2017, stan strony z października 2026).
2. Wikipedia: Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni (na podstawie Rocznika Diecezji Radomskiej 2007 i 2018).
3. Wikipedia: Lubienia (województwo świętokrzyskie).
4. Rocznik Diecezji Radomskiej 2018, wykaz miejscowości parafii Lubienia (cytowany za Wikipedią).
5. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), kan. 102, 107, 515, 518, 857, 1115, 1177, 1248; przekład polski zatwierdzony przez Konferencję Episkopatu Polski, Pallottinum, Poznań 1984.
6. Główny Urząd Statystyczny: rejestr TERYT (urzędowe nazwy miejscowości i podział administracyjny).
7. Zdjęcie wyróżniające: Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.