Proboszczowie parafii Lubienia - od 1984 roku do dziś

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 5.11.2026

Spis treści

Kto jest proboszczem w Lubieni?

Proboszczem parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni (diecezja radomska, gmina Brody) jest od 2022 roku ks. Dariusz Zając. Od erekcji 1 stycznia 1984 roku parafia miała czterech proboszczów: ks. kan. Krzysztofa Orła (1984-2017), ks. Sławomira Raka (2017-2020), ks. Zbigniewa Kowalczyka (2020-2022) i ks. Dariusza Zająca. Dane pochodzą z opisu parafii na stronie Diecezji Radomskiej oraz z Wikipedii, która opiera się na Roczniku Diecezji Radomskiej 2018. Stan na październik 2026.

Zajmuję się historią Staropolskiego Okręgu Przemysłowego i parafii, które wyrosły przy dawnych kopalniach rudy. Lista proboszczów najszybciej pokazuje, jak młoda jest tutejsza wspólnota. Wieś ma ponad sześćset lat. Parafia ma ich nieco ponad czterdzieści.

Od kiedy ks. Dariusz Zając jest proboszczem w Lubieni?

Ks. Dariusz Zając prowadzi parafię w Lubieni od 2022 roku. Potwierdzają to opis parafii na stronie Diecezji Radomskiej i hasło w Wikipedii (stan na październik 2026). Jest czwartym proboszczem w historii parafii. Zastąpił ks. Zbigniewa Kowalczyka, który był proboszczem w latach 2020-2022.

Podstawowe dane o parafii, którą prowadzi, zebrałem z opisu diecezji:

• Wezwanie - Podwyższenie Krzyża Świętego, odpust 14 września. Drugi odpust przypada na wspomnienie św. Jana Nepomucena 21 maja.
• Diecezja i dekanat - parafia należy do diecezji radomskiej i dekanatu starachowickiego południowego.
• Adres kościoła - ul. Iłżecka 41, Lubienia, 27-230 Brody.
• Erekcja - 1 stycznia 1984 roku, dekretem bp. Edwarda Materskiego, z terenu parafii Krynki.
• Kościół - jednonawowy, z czerwonego kamienia i cegły, budowany w latach 1983-1986.

Więcej o samej świątyni piszę w tekście parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni.

Lubienia w gminie Brody czy Lubenia na Podkarpaciu?

Ten przewodnik dotyczy wyłącznie Lubieni w gminie Brody, w powiecie starachowickim (województwo świętokrzyskie). Wyszukiwarka często myli ją z Lubenią w gminie Tyczyn na Podkarpaciu, która należy do innej diecezji i ma osobną parafię. Jeśli szukasz proboszcza w Lubeni koło Rzeszowa, sprawdź serwis tamtejszej diecezji.

Do parafii w Lubieni należą także okoliczne wsie i przysiółki. Opisuję je w tekście miejscowości parafii Lubienia.

Jakich danych o duszpasterzach nie znajdziesz w tym przewodniku?

Nie podaję telefonów, adresów prywatnych ani danych kontaktowych duszpasterzy. Parafia nie ma dziś osobnej strony internetowej. Parafialubienia.pl jest niezależnym przewodnikiem, a nie oficjalną stroną parafii. W sprawach kancelaryjnych zwróć się bezpośrednio do kancelarii parafialnej albo zajrzyj do opisu parafii w serwisie Diecezji Radomskiej.

Proboszczowie parafii Lubienia od 1984 roku: lista

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni, erygowana 1 stycznia 1984 roku, miała do października 2026 roku czterech proboszczów. Najdłużej, przez około 33 lata, posługiwał ks. kan. Krzysztof Orzeł, budowniczy kościoła. Lista pochodzi z hasła w Wikipedii opartego na Roczniku Diecezji Radomskiej 2007 i 2018. Nazwisko obecnego proboszcza potwierdza strona diecezji.

Proboszcz	Lata posługi	Liczba lat (orientacyjnie)	Źródło
ks. kan. Krzysztof Orzeł	1984-2017	ok. 33	Wikipedia (Rocznik Diecezji Radomskiej)
ks. Sławomir Rak	2017-2020	ok. 3	Wikipedia (Rocznik Diecezji Radomskiej)
ks. Zbigniew Kowalczyk (jun.)	2020-2022	ok. 2	Wikipedia
ks. Dariusz Zając	od 2022	posługa trwa	Diecezja Radomska, Wikipedia

Tabela podaje tylko lata posługi. Pomijam daty urodzenia, święceń i wcześniejsze parafie duchownych, bo źródła, z których korzystam, ich nie zawierają. Nie podaję też przyczyn zmian, bo nikt ich publicznie nie opisał.

Ks. kan. Krzysztof Orzeł (1984-2017)

Pierwszym proboszczem parafii w Lubieni był ks. kan. Krzysztof Orzeł. Według Wikipedii rozpoczął budowę kościoła w 1983 roku, a proboszczem był od erekcji parafii w 1984 roku do 2017 roku. Prowadził parafię przez cały okres budowy i przez pierwsze trzy dekady jej istnienia.

W historii wielu młodych parafii pierwszy proboszcz jest też budowniczym kościoła. W Lubieni widać to wyraźnie:

1. 1980 - na miejscu rusza duszpasterstwo, a w domu powstaje tymczasowa kaplica (Diecezja Radomska).
2. 1983 - ks. Krzysztof Orzeł rozpoczyna budowę kościoła według projektu arch. Zofii Łotkowskiej z Radomia i P. Franczaka.
3. 1 stycznia 1984 - bp Edward Materski eryguje parafię z terenu parafii Krynki.
4. 9 września 1986 - bp Edward Materski poświęca nowy kościół.
5. 2017 - po 33 latach ks. Orzeł kończy posługę proboszcza w Lubieni.

Okoliczności powstania wspólnoty opisuję szerzej w tekście erekcja parafii 1 stycznia 1984.

Ks. Sławomir Rak (2017-2020)

Ks. Sławomir Rak był drugim proboszczem w Lubieni, w latach 2017-2020, czyli około trzech lat (Wikipedia, na podstawie Rocznika Diecezji Radomskiej 2018). Jako pierwszy przejął parafię z gotowym kościołem, plebanią i ustalonym kalendarzem nabożeństw.

Według dawnej strony parafii z lat 2019-2020 w tym czasie odbywała się Harcerska Droga Krzyżowa (XVIII edycja w kwietniu 2019 roku). W 2020 roku plebania dostała nową elewację.

Ks. Zbigniew Kowalczyk (2020-2022)

Ks. Zbigniew Kowalczyk był proboszczem w Lubieni w latach 2020-2022. Wikipedia oznacza go dopiskiem „jun.”. Ten dopisek odróżnia go od księdza o tym samym imieniu i nazwisku, który w 1980 roku urządził w Lubieni tymczasową kaplicę. Wyjaśniam to w osobnej sekcji poniżej.

Dawna strona parafii z grudnia 2021 roku wspomina o wspólnocie, którą opisuję w tekście Koło Różańcowe w Lubieni.

Ks. Dariusz Zając (od 2022)

Ks. Dariusz Zając jest proboszczem w Lubieni od 2022 roku. Tak podaje opis parafii na stronie Diecezji Radomskiej, sprawdzony w październiku 2026 roku. Diecezja zaktualizowała w opisie nazwisko proboszcza, choć sam tekst o historii parafii pochodzi z 2017 roku.

Ilu proboszczów miała parafia Lubienia?

Parafia w Lubieni miała czterech proboszczów w ciągu 42 lat istnienia (1984-2026). Kiedy zestawi się lata ich posługi, widać kilka rzeczy:

• Ks. kan. Krzysztof Orzeł prowadził parafię dłużej niż trzej jego następcy razem.
• Między 2017 a 2022 rokiem proboszcz zmienił się dwa razy.
• Wszystkie nominacje należały do biskupa radomskiego, bo parafia od początku leży w diecezji radomskiej.
• Żadne z dostępnych źródeł nie wymienia administratorów parafii w okresach przejściowych.

Ile lat proboszcz może być w jednej parafii?

Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku nie wyznacza maksymalnej liczby lat posługi proboszcza w jednej parafii. Kan. 522 stanowi, że proboszcz powinien cieszyć się stabilnością i zasadniczo jest mianowany na czas nieokreślony. Kan. 538 §3 prosi proboszcza o złożenie rezygnacji po ukończeniu 75 lat. O jej przyjęciu decyduje biskup diecezjalny.

Stabilność urzędu proboszcza: co mówi kan. 522?

Kan. 522 mówi, że proboszcza mianuje się na czas nieokreślony, bo jego urząd wymaga stabilności. Mianowanie na czas określony jest wyjątkiem. Biskup może je stosować tylko wtedy, gdy zezwoli na to dekret konferencji episkopatu.

Proboszcz powinien cieszyć się stabilnością, dlatego należy go mianować na czas nieokreślony. Na czas określony biskup diecezjalny może go mianować tylko za zgodą konferencji episkopatu wyrażoną dekretem (parafraza).

Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 522, 1983

Z tego przepisu wynika kilka praktycznych konsekwencji:

• Brak kadencji - proboszcz nie ma ustawowej kadencji, po której automatycznie odchodzi.
• Decyzja biskupa - przeniesienie lub odwołanie proboszcza należy do biskupa diecezjalnego. Tryb tych postępowań opisują kan. 1740-1752.
• Ochrona wspólnoty - stabilność urzędu ma chronić ciągłość duszpasterstwa w parafii.
• Brak sztywnej reguły - Kodeks nie wymaga zmiany proboszcza po 5, 10 czy 20 latach.

Proboszcz po 75. roku życia: co przewiduje kan. 538 §3?

Po ukończeniu 75 lat proboszcz jest proszony o złożenie rezygnacji z urzędu na ręce biskupa diecezjalnego. Rezygnacja nie działa jednak automatycznie. Biskup rozważa okoliczności osoby i miejsca, a potem decyduje, czy ją przyjąć, czy odroczyć.

Proboszcz, który ukończył 75 lat, jest proszony o złożenie rezygnacji biskupowi diecezjalnemu. Biskup po rozważeniu okoliczności przyjmuje ją albo odkłada (parafraza).

Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 538 §3, 1983

Jak to wygląda na przykładzie Lubieni?

Lubienia pokazuje obie skrajności w jednej młodej parafii. Pierwszy proboszcz posługiwał 33 lata, a potem w ciągu pięciu lat proboszcz zmienił się dwa razy. Prawo kanoniczne dopuszcza oba scenariusze, a źródła nie podają przyczyn żadnej z tych zmian. Parafia ma krótką historię, a wieś długą, sięgającą 1363 roku. Ten kontrast opisuję w tekście 40 lat parafii i 660 lat Lubieni.

Kto mianuje proboszcza i jak wygląda zmiana?

Proboszcza mianuje biskup diecezjalny (kan. 523 Kodeksu Prawa Kanonicznego). Duchowny obejmuje urząd przez kanoniczne objęcie parafii, czyli instalację (kan. 527). W diecezji radomskiej zmiany personalne ogłasza kuria, a nazwisko proboszcza Lubieni widnieje w opisie parafii na stronie diecezji. Proboszcz jest własnym pasterzem powierzonej mu parafii (kan. 519).

Parafia to określona wspólnota wiernych, utworzona na stałe w Kościele partykularnym. Pieczę duszpasterską nad nią sprawuje proboszcz jako jej własny pasterz, pod władzą biskupa diecezjalnego (parafraza).

Katechizm Kościoła Katolickiego, pkt 2179, wydanie polskie Pallottinum 1994

Kanoniczne objęcie parafii: czym jest instalacja proboszcza?

Instalacja proboszcza to kanoniczne objęcie parafii. Od tej chwili nowy proboszcz faktycznie zaczyna sprawować urząd (kan. 527 §1). Zwykle dokonuje jej ordynariusz miejsca albo delegowany przez niego kapłan, najczęściej dziekan, podczas Mszy w kościele parafialnym. W Polsce przebieg wygląda najczęściej tak:

1. Biskup diecezjalny wydaje dekret nominacji, a kuria ogłasza zmiany personalne.
2. Delegat biskupa odczytuje dekret wobec wspólnoty parafialnej.
3. Nowy proboszcz składa wyznanie wiary i przysięgę wierności, których wymagają przepisy Kościoła.
4. Delegat symbolicznie przekazuje mu klucze kościoła i miejsca sprawowania sakramentów, często także księgi parafialne.
5. Proboszcz przewodniczy Eucharystii i od tej chwili kieruje parafią.

Szczegóły obrzędu zależą od zwyczaju diecezji. Dlatego opisuję ogólną praktykę w Kościele w Polsce, a nie konkretną instalację w Lubieni.

Kiedy proboszcz przestaje pełnić urząd?

Proboszcz przestaje pełnić urząd w sytuacjach wymienionych w kan. 538 §1. W praktyce są cztery drogi:

• Usunięcie - biskup odwołuje proboszcza w trybie przewidzianym w prawie.
• Przeniesienie - biskup kieruje proboszcza na inną parafię lub inny urząd.
• Rezygnacja - proboszcz składa ją biskupowi, a ten ją przyjmuje.
• Upływ czasu - dotyczy tylko proboszcza mianowanego na czas określony.

Kto prowadzi parafię między proboszczami?

Kiedy parafia nie ma proboszcza, kieruje nią administrator parafii, którego wyznacza biskup diecezjalny (kan. 539). Zanim biskup go ustanowi, zarząd parafią tymczasowo przejmuje wikariusz parafialny (kan. 541 §1). Administrator ma zasadniczo te same obowiązki co proboszcz, ale pełni funkcję tylko przejściowo.

Czym proboszcz różni się od wikariusza?

Proboszcz to własny pasterz parafii, odpowiedzialny za nią przed biskupem (kan. 519). Wikariusz parafialny to jego współpracownik, który dzieli z nim troskę duszpasterską pod jego kierunkiem (kan. 545 §1). Obu mianuje biskup diecezjalny, ale tylko proboszcz reprezentuje parafię we wszystkich sprawach prawnych (kan. 532).

Wikariusz parafialny: kim jest według kan. 545?

Wikariusz parafialny to kapłan dodany proboszczowi do pomocy w duszpasterstwie, potocznie nazywany wikarym. Planuje pracę razem z proboszczem i działa pod jego władzą. Najczęściej:

• odprawia Msze i nabożeństwa według ustalonego w parafii porządku,
• uczy religii i prowadzi grupy, na przykład ministrantów lub młodzież,
• spowiada wiernych i odwiedza chorych,
• zastępuje proboszcza podczas jego nieobecności, zgodnie z kan. 548-549.

Czy wikariusz może prowadzić parafię?

Tak, ale tylko tymczasowo i nie jako proboszcz. Gdy parafia nie ma proboszcza, wikariusz przejmuje zarząd do czasu ustanowienia administratora (kan. 541 §1). Gdy proboszcz jest nieobecny, wikariusz troszczy się o parafię według kan. 549. Historia Lubieni ma tu dobry przykład: w 1980 roku, jeszcze przed erekcją parafii, kaplicę urządził wikariusz z Krynek (Diecezja Radomska).

Proboszcz i wikariusz: tabela porównawcza

Najważniejsze różnice w jednym zestawieniu, z numerami kanonów:

Cecha	Proboszcz	Wikariusz parafialny
Podstawa w KPK	kan. 519-544	kan. 545-552
Kto mianuje	biskup diecezjalny (kan. 523)	biskup diecezjalny (kan. 547)
Rola	własny pasterz parafii	współpracownik proboszcza
Reprezentacja prawna parafii	tak (kan. 532)	nie
Stabilność urzędu	zasadniczo czas nieokreślony (kan. 522)	zależna od decyzji biskupa
Prośba o rezygnację w wieku 75 lat	tak (kan. 538 §3)	przepis jej nie przewiduje

Dwóch księży Zbigniewów Kowalczyków: kto jest kim?

W historii parafii w Lubieni pojawiają się dwaj księża o imieniu i nazwisku Zbigniew Kowalczyk. Pierwszy, wikariusz z Krynek, w 1980 roku urządził tymczasową kaplicę (Diecezja Radomska). Drugi był proboszczem w latach 2020-2022, a Wikipedia oznacza go dopiskiem „jun.”. Źródła rozróżniają te osoby, ale nie mówią, co je łączy.

Wikariusz z Krynek i kaplica z 1980 roku

W 1980 roku ks. Zbigniew Kowalczyk, ówczesny wikariusz z Krynek, urządził w Lubieni tymczasową kaplicę w domu. Według opisu na stronie Diecezji Radomskiej od tego momentu zaczęło się duszpasterstwo na miejscu, cztery lata przed erekcją parafii.

• Funkcja - wikariusz parafii Krynki, z której terenu w 1984 roku wydzielono parafię w Lubieni.
• Rok - 1980, cztery lata przed erekcją.
• Dzieło - tymczasowa kaplica w domu, zalążek przyszłej parafii.
• Źródło - opis parafii na stronie Diecezji Radomskiej (tekst z 2017 roku).

Proboszcz z lat 2020-2022

Ks. Zbigniew Kowalczyk, oznaczony w Wikipedii jako „jun.”, był trzecim proboszczem w Lubieni, w latach 2020-2022. Hasło w Wikipedii opiera się na rocznikach diecezjalnych. Wymienia go na liście proboszczów obok ks. Krzysztofa Orła, ks. Sławomira Raka i ks. Dariusza Zająca.

Czy to ta sama osoba?

Nie. Według dostępnych źródeł to dwie różne osoby, bo Wikipedia wyróżnia proboszcza z lat 2020-2022 dopiskiem „jun.”. Żadne źródło nie podaje natomiast, czy księża są spokrewnieni, więc tego nie dopowiadam. Jeśli chcesz poznać udokumentowaną historię obu duchownych, szukaj jej w Roczniku Diecezji Radomskiej i w archiwum kurii.

Najczęściej zadawane pytania

Kto poświęcił kościół w Lubieni?

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni poświęcił 9 września 1986 roku bp Edward Materski. Ten sam biskup dwa lata wcześniej, 1 stycznia 1984 roku, erygował parafię. Źródła nie wspominają o konsekracji kościoła.

Kto mianuje wikariusza parafialnego?

Wikariusza parafialnego mianuje biskup diecezjalny, zgodnie z kan. 547 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Jeśli uzna to za stosowne, wcześniej pyta o opinię proboszcza i dziekana. Wikariusz pomaga proboszczowi w duszpasterstwie i działa pod jego kierunkiem. Zmiany wikariuszy, podobnie jak proboszczów, ogłasza kuria diecezjalna.

Czy proboszcz może sam zrezygnować z parafii?

Tak. Proboszcz może w każdym wieku złożyć rezygnację na ręce biskupa diecezjalnego. Urząd traci dopiero wtedy, gdy biskup ją przyjmie (kan. 538 §1). Niezależnie od tego Kodeks przewiduje prośbę o rezygnację po ukończeniu 75 lat (kan. 538 §3).

Gdzie sprawdzić zmiany personalne w diecezji radomskiej?

Zmiany personalne publikuje kuria w komunikatach na stronie Diecezji Radomskiej. Tam jest też opis parafii w Lubieni z nazwiskiem proboszcza. Jeśli planujesz załatwić sprawę w kancelarii, przed wizytą potwierdź aktualne dane u źródła.

Czy proboszcz musi mieszkać w parafii?

Tak. Kan. 533 §1 zobowiązuje proboszcza do zamieszkania w domu parafialnym w pobliżu kościoła. Ordynariusz miejsca może z ważnej przyczyny pozwolić na inne rozwiązanie. Proboszczowi przysługuje miesiąc wakacji w roku (kan. 533 §2), a na czas dłuższej nieobecności parafia dostaje zastępstwo.

Co oznacza skrót „ks. kan.” przy nazwisku proboszcza?

Skrót „ks. kan.” oznacza księdza kanonika, czyli duchownego, który otrzymał godność kanonika. W Polsce może to oznaczać członkostwo w kapitule (kan. 503-510) albo tytuł honorowy nadany przez biskupa. W Lubieni źródła określają tym tytułem pierwszego proboszcza, ks. Krzysztofa Orła.

Źródła i literatura

1. Diecezja Radomska: Lubienia - parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, opis parafii (tekst z 2017 r., nazwisko proboszcza według stanu z października 2026 r.).
2. Wikipedia: Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni, hasło oparte na Roczniku Diecezji Radomskiej 2007 i 2018.
3. Rocznik Diecezji Radomskiej, wydania 2007 i 2018, Kuria Diecezjalna w Radomiu.
4. Wikipedia: Lubienia (województwo świętokrzyskie), historia wsi i budowy kościoła.
5. Kodeks Prawa Kanonicznego (1983), przekład polski, Pallottinum, Poznań: kan. 503-510, 519, 522, 523, 527, 532, 533, 538, 539, 541, 545-552, 1740-1752.
6. Katechizm Kościoła Katolickiego, wydanie polskie, Pallottinum, Poznań 1994, pkt 2179.
7. Zdjęcie wyróżniające: Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.