Wspomnienie bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego - 12 czerwca

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 11.11.2026

Spis treści

Wspomnienie bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego 12 czerwca

Wspomnienie bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego przypada 12 czerwca i obejmuje także 107 innych męczenników II wojny światowej. Nowowiejski, urodzony w Lubieni 11 lutego 1858 roku, zmarł 28 maja 1941 roku w obozie Soldau w Działdowie, a Jan Paweł II beatyfikował go w Warszawie 13 czerwca 1999 roku.

Dla Lubieni jest to data szczególna nie dlatego, że stanowi miejscowy odpust, lecz dlatego, że przypomina o rodaku, późniejszym biskupie płockim i męczenniku. Wędrówka po historii miejscowości prowadzi od średniowiecznej wsi, przez teren dawnego górnictwa rudy żelaza, aż do tej osobistej, mocnej historii wiary.

• Antoni Julian Nowowiejski urodził się w Lubieni 11 lutego 1858 roku i później został biskupem płockim.
• Obóz Soldau w Działdowie jest miejscem jego śmierci 28 maja 1941 roku.
• 12 czerwca jest w Polsce wspólną datą liturgicznego wspomnienia 108 męczenników II wojny światowej.
• 13 czerwca 1999 roku oznacza dzień beatyfikacji grupy przez Jana Pawła II w Warszawie.

Dlaczego wspomnienie przypada 12 czerwca?

Wspomnienie bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego przypada 12 czerwca, ponieważ Kościół w Polsce czci wtedy wspólnie 108 męczenników II wojny światowej. Data nie jest rocznicą śmierci Nowowiejskiego, który zmarł 28 maja 1941 roku w Soldau, lecz wspólnym terminem obchodu wskazanym w kalendarzu liturgicznym.

Dlaczego 12 czerwca nie jest rocznicą śmierci?

12 czerwca nie jest datą śmierci bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego, ponieważ jego dies natalis, czyli dzień narodzin dla nieba, przypada 28 maja 1941 roku. Wspólny obchód grupy męczenników ma własną datę w kalendarzu liturgicznym.

W praktyce oznacza to proste rozróżnienie. Rocznica śmierci pomaga poznać biografię konkretnej osoby, natomiast wspomnienie liturgiczne porządkuje modlitwę całego Kościoła w Polsce. Nie są to konkurencyjne daty.

• 28 maja 1941 roku pozostaje datą śmierci Nowowiejskiego w obozie Soldau.
• 12 czerwca jest datą wspólnego wspomnienia błogosławionych męczenników.
• 13 czerwca 1999 roku przypomina beatyfikację dokonaną przez Jana Pawła II.
• Dies natalis w języku chrześcijańskiej tradycji oznacza dzień śmierci rozumianej jako przejście do życia wiecznego.

Jak beatyfikacja 13 czerwca 1999 roku łączy się ze wspomnieniem?

Beatyfikacja 13 czerwca 1999 roku połączyła Nowowiejskiego z grupą 108 męczenników II wojny światowej, dlatego ich pamięć liturgiczna ma charakter wspólnotowy. Jan Paweł II ogłosił ich błogosławionymi w Warszawie podczas pielgrzymki do Polski.

W kalendarzu nie chodzi więc o dodatkowy lokalny jubileusz Lubieni. Chodzi o pamięć o świadkach wiary z różnych miejsc Polski, różnych stanów życia i różnych diecezji. Wśród lokalnych wątków można szerzej poznać bł. abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego, męczennika z Lubieni.

Kościół w ciągu roku wspomina męczenników i innych świętych, którzy „głosili tajemnicę paschalną” własnym życiem i śmiercią. - Sobór Watykański II, Sacrosanctum Concilium, nr 104, 1963

Czym jest wspomnienie w kalendarzu liturgicznym?

Wspomnienie liturgiczne to niższy niż święto i uroczystość stopień obchodu w kalendarzu Kościoła, charakteryzujący się modlitwą i formularzem dnia związanym ze świętym albo grupą świętych. 12 czerwca kalendarz w Polsce kieruje uwagę na bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego i Towarzyszy.

Jakie są stopnie obchodów liturgicznych?

Stopnie obchodów liturgicznych układają się od uroczystości, przez święto, po wspomnienie obowiązkowe i wspomnienie dowolne. Każdy z nich inaczej wpływa na formularz Mszy, Liturgię godzin i pierwszeństwo danego dnia.

Stopień obchodu	Znaczenie w kalendarzu	Przykład praktyczny
Uroczystość	Najwyższa ranga, często z własnymi czytaniami i pierwszymi nieszporami.	Może wyprzeć wspomnienie przypadające tego samego dnia.
Święto	Ranga pośrednia, silniej zaznaczona niż zwykłe wspomnienie.	Ma pierwszeństwo przed wspomnieniem.
Wspomnienie obowiązkowe	Obchód wpisany do kalendarza danego miejsca.	Liturgia uwzględnia postać lub grupę świętych.
Wspomnienie dowolne	Może być wybrane zgodnie z przepisami liturgicznymi.	Celebrans korzysta z możliwości przewidzianych przez mszał.

Taki porządek nie jest oceną „ważności” świętego. Jest praktyczną zasadą, dzięki której wspólnota może sprawować liturgię w spójny sposób.

Czym różni się wspomnienie obowiązkowe od dowolnego?

Wspomnienie obowiązkowe należy obchodzić według norm danego kalendarza, a wspomnienie dowolne daje większy wybór formularza liturgicznego. Dokładną rangę obchodu 12 czerwca na dany rok podaje aktualny Kalendarz liturgiczny Konferencji Episkopatu Polski.

• Uroczystość ma pierwszeństwo przed świętem i wspomnieniem.
• Święto ma pierwszeństwo przed wspomnieniem danego świętego.
• Wspomnienie obowiązkowe wiąże się z konkretnym wpisem w kalendarzu liturgicznym.
• Wspomnienie dowolne pozwala skorzystać z tekstów świętego zgodnie z rubrykami.

Kult publiczny błogosławionych i świętych reguluje także Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1187. Nie tworzy się go prywatną decyzją ani lokalną legendą.

Kogo wspomina się razem z Nowowiejskim?

Razem z bł. Antonim Julianem Nowowiejskim wspomina się 108 męczenników II wojny światowej, beatyfikowanych przez Jana Pawła II 13 czerwca 1999 roku. W grupie są biskupi, kapłani, osoby zakonne i świeccy, dlatego obchód pokazuje szeroki obraz świadectwa wiary w okupowanej Polsce.

Kim byli 108 męczenników II wojny światowej?

108 męczenników II wojny światowej to grupa polskich błogosławionych, którzy ponieśli śmierć w czasie niemieckiej okupacji z powodu wierności chrześcijańskiemu powołaniu. Nie należy ich mylić z innymi grupami męczenników, ponieważ ich wspólnym punktem jest beatyfikacja w Warszawie w 1999 roku.

Wśród nich znajdował się także Leon Wetmański, biskup pomocniczy diecezji płockiej, związany z losami Nowowiejskiego. Jego biografię przedstawia tekst bł. Leon Wetmański, biskup pomocniczy zamordowany razem z Nowowiejskim.

• Biskupi w tej grupie przypominają o odpowiedzialności za wspólnotę Kościoła w czasie prześladowania.
• Kapłani pokazują wierność posłudze mimo przemocy i represji.
• Zakonnicy i zakonnice świadczą o wytrwałości w życiu konsekrowanym.
• Świeccy przypominają, że świętość i męczeństwo nie należą wyłącznie do duchownych.

Dlaczego Lubienia pamięta o biskupie płockim?

Lubienia pamięta o Nowowiejskim, ponieważ przyszedł tu na świat 11 lutego 1858 roku, zanim jego droga zaprowadziła go do diecezji płockiej. Ta data łączy historię małej miejscowości z historią Kościoła w Polsce.

Nie trzeba dopowiadać nieudokumentowanych opowieści, by dostrzec wagę tego faktu. Sam związek miejsca urodzenia z późniejszym życiem biskupa jest czytelny. Więcej o tym wątku prowadzi do artykułu narodziny w Lubieni 11 lutego 1858.

Jak wygląda liturgia 12 czerwca?

Liturgia 12 czerwca korzysta z tekstów przewidzianych dla bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego i Towarzyszy albo z części wspólnej o męczennikach, zależnie od aktualnego kalendarza i rubryk. Kolorem męczenników jest czerwony, zgodnie z Ogólnym wprowadzeniem do Mszału Rzymskiego, nr 346.

Jaki kolor szat obowiązuje 12 czerwca?

Kolor czerwony wyraża pamięć o męczennikach, dlatego może być używany podczas liturgii ich wspomnienia. Ten sam kolor kojarzy się z krwią przelaną za wiarę oraz z Duchem Świętym, ale jego użycie wynika przede wszystkim z przepisów liturgicznych.

• Czerwony ornat jest kolorem przewidzianym dla męczenników w normach Mszału Rzymskiego.
• Mszał dla diecezji polskich wskazuje formularze i teksty do użycia w liturgii.
• Lekcjonarz zawiera czytania dobrane do danego obchodu lub części wspólnej.
• Kalendarz diecezjalny pomaga sprawdzić, czy dany obchód nie został przesłonięty przez dzień wyższej rangi.

Jakie czytania mogą towarzyszyć wspomnieniu męczenników?

Czytania o męczennikach mogą odwoływać się między innymi do Ap 7,9-17, Mt 10,28-33 albo J 15,18-21, lecz konkretny wybór należy sprawdzić w lekcjonarzu i kalendarzu liturgicznym na dany rok. Teksty prowadzą od lęku ku wierności Chrystusowi.

W Ewangelii według św. Jana pada zdanie: „Nikt nie ma większej miłości od tej, gdy ktoś życie swoje oddaje za przyjaciół swoich” (J 15,13, Biblia Tysiąclecia). Nie jest ono dekoracją rocznicy, ale kluczem do rozumienia męczeństwa.

Czy Liturgia godzin ma własne teksty 12 czerwca?

Liturgia godzin 12 czerwca stosuje teksty określone przez oficjalne księgi i kalendarz liturgiczny danego roku. Osoba modląca się brewiarzem powinna sprawdzić bieżące wskazania, ponieważ pierwszeństwo dnia może zmienić układ oficjum.

Najprostszą praktyką jest otwarcie aktualnego kalendarza diecezjalnego przed modlitwą jutrznią lub nieszporami. Dzięki temu nie trzeba zgadywać, które teksty obowiązują.

Co dzieje się, gdy 12 czerwca wypada w niedzielę lub uroczystość?

Gdy 12 czerwca wypada w niedzielę albo uroczystość wyższej rangi, wspomnienie bł. Nowowiejskiego i Towarzyszy w danym roku się pomija. Zasada wynika z tabeli pierwszeństwa dni liturgicznych w Ogólnych normach roku liturgicznego i kalendarza z 1969 roku.

Czy niedziela ma pierwszeństwo przed wspomnieniem?

Tak, niedziela ma pierwszeństwo przed wspomnieniem, dlatego formularza męczenników nie zastępuje się wtedy dowolnie. Liturgia niedzielna zachowuje własny charakter i czytania.

• Niedziela zwykle ma wyższą rangę niż wspomnienie świętego lub błogosławionego.
• Uroczystość ma pierwszeństwo przed wspomnieniem przypadającym tego samego dnia.
• Kalendarz liturgiczny rozstrzyga konkretne zbiegi obchodów w danym roku.
• Najświętsze Serce Pana Jezusa należy do ruchomych uroczystości, które mogą wpływać na układ czerwcowych dat.

Jak sprawdzić pierwszeństwo dnia w konkretnym roku?

Aby sprawdzić pierwszeństwo dnia, należy sięgnąć do aktualnego kalendarza liturgicznego diecezji lub Konferencji Episkopatu Polski. Sam numer dnia w kalendarzu cywilnym nie wystarcza, bo ruchome święta zależą od daty Wielkanocy.

To także dobra zasada przy planowaniu udziału we Mszy poza własną parafią. Czytelnik powinien przed wizytą potwierdzić porządek nabożeństw bezpośrednio w miejscu, do którego się wybiera.

Jak przeżyć 12 czerwca osobiście?

12 czerwca można przeżyć przez udział we Mszy, modlitwę Liturgią godzin, krótką lekturę J 15,13 lub Ap 2,10 oraz prośbę o wstawiennictwo błogosławionego. Kościół uczy, że święci wstawiają się za wierzącymi, ale modlitwa nie jest transakcją ani obietnicą konkretnego rezultatu.

Jak ułożyć prostą modlitwę za wstawiennictwem?

Modlitwę można rozpocząć od znaku krzyża, podziękowania za świadectwo bł. Antoniego, przedstawienia konkretnej intencji i zakończenia modlitwą „Ojcze nasz”. Wystarczy kilka minut skupienia, bez budowania wyjątkowej formuły.

• Znak krzyża porządkuje początek osobistej modlitwy chrześcijańskiej.
• Wdzięczność kieruje uwagę na świadectwo męczennika, a nie na oczekiwanie szybkiej korzyści.
• Własna intencja może dotyczyć odwagi, pokoju w rodzinie lub wytrwania w dobru.
• Fragment Pisma Świętego pomaga oprzeć modlitwę na słowie Bożym.
• Cisza zostawia miejsce na osobistą odpowiedź i nie wymaga wielu słów.

„Nieustannie wstawiają się za nas u Ojca.” - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956, 1994

Czy modlitwa za wstawiennictwem gwarantuje konkretny skutek?

Nie, modlitwa za wstawiennictwem nie gwarantuje konkretnego skutku, ponieważ jest prośbą skierowaną do Boga, a nie mechanizmem uzyskania rezultatu. Sens takiej modlitwy wyjaśnia nauka o obcowaniu świętych.

Dobrym rozwinięciem osobistej modlitwy jest tekst modlitwa za wstawiennictwem bł. abp. Nowowiejskiego. Można też przeczytać o losach więźniów Soldau, pamiętając, że męczeństwo nie jest sensacyjnym epizodem, lecz świadectwem wierności.

Czy wspomnienie obchodzi się w Lubieni?

12 czerwca nie jest odpustem parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni. Według opisu Diecezji Radomskiej parafia ma odpust Podwyższenia Krzyża Świętego 14 września oraz odpust św. Jana Nepomucena 21 maja, choć osoba urodzona w Lubieni pozostaje ważnym punktem lokalnej pamięci.

Czy 12 czerwca jest odpustem w Lubieni?

Nie, 12 czerwca nie jest odpustem parafii w Lubieni, ponieważ jej dwa wskazane odpusty przypadają 14 września i 21 maja. Wspomnienie 108 męczenników może mieć znaczenie modlitewne, ale nie należy go nazywać parafialnym odpustem.

• 14 września jest odpustem Podwyższenia Krzyża Świętego, patrona parafii.
• 21 maja jest odpustem św. Jana Nepomucena i dniem adoracji Najświętszego Sakramentu.
• 12 czerwca jest wspomnieniem bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego i Towarzyszy.
• Lubienia zachowuje szczególną więź z Nowowiejskim jako jego miejscem urodzenia.

Gdzie sprawdzić nabożeństwa w Lubieni 12 czerwca?

Nabożeństwa w Lubieni najlepiej sprawdzić bezpośrednio w parafii albo w aktualnych informacjach diecezjalnych, ponieważ rozkład Mszy i nabożeństw może się zmieniać. Opis na stronie diecezji zawiera godziny z tekstu datowanego na 2017 rok, dlatego nie powinien zastępować bieżącego potwierdzenia.

Przy okazji drugiego odpustu parafii można poznać św. Jana Nepomucena, drugiego patrona Lubieni. To osobny wątek niż czerwcowe wspomnienie męczenników.

Najczęściej zadawane pytania

Kiedy zmarł bł. Antoni Julian Nowowiejski?

Bł. Antoni Julian Nowowiejski zmarł 28 maja 1941 roku w niemieckim obozie Soldau w Działdowie. Jego liturgiczne wspomnienie w Polsce przypada jednak 12 czerwca razem z grupą 108 męczenników II wojny światowej.

Czy 12 czerwca trzeba iść na Mszę?

Nie, 12 czerwca nie jest świętem nakazanym. Udział we Mszy tego dnia może być dobrowolnym sposobem uczczenia bł. Nowowiejskiego i pozostałych męczenników, ale nie wynika z niego obowiązek taki jak w niedzielę.

Czy bł. Nowowiejski ma wspomnienie poza 12 czerwca?

W kalendarzu dla Polski bł. Antoni Julian Nowowiejski jest wspominany 12 czerwca razem ze 107 Towarzyszami. Ewentualne obchody własne diecezji płockiej należy sprawdzić w jej aktualnym kalendarzu liturgicznym.

Gdzie znaleźć teksty liturgiczne na 12 czerwca?

Teksty znajdują się w Mszale Rzymskim dla diecezji polskich, lekcjonarzu i Liturgii godzin. Aktualny kalendarz diecezjalny podpowiada, z których tekstów należy korzystać danego roku.

Czy Antoni Julian Nowowiejski urodził się w Lubieni?

Tak, Antoni Julian Nowowiejski urodził się w Lubieni 11 lutego 1858 roku. Później został biskupem płockim, a jego los zakończył się śmiercią w Soldau w 1941 roku.

Czy modlitwa do błogosławionego zastępuje modlitwę do Boga?

Nie, modlitwa za wstawiennictwem błogosławionego pozostaje prośbą kierowaną do Boga. Błogosławiony jest proszony o wstawiennictwo, co wyraża chrześcijańska wiara w obcowanie świętych.

Źródła i literatura

1. Diecezja Radomska, Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni.
2. Antoni Julian Nowowiejski, biogram i podstawowe daty.
3. Sobór Watykański II, Sacrosanctum Concilium, 1963, nr 104.
4. Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 956 i 2473.
5. Ogólne normy roku liturgicznego i kalendarza, tabela pierwszeństwa dni liturgicznych, 1969.