Zalew Brody - wypoczynek koło Lubieni

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 12.11.2026

Spis treści

Zalew Brody: co to za zbiornik i gdzie leży

Zalew Brody to zbiornik na rzece Kamiennej, położony przy Brodach Iłżeckich - siedzibie gminy Brody w powiecie starachowickim, województwie świętokrzyskim. Dla Lubieni, należącej do tej samej gminy, jest to bliski kierunek na spacer nad wodą, wędkowanie i spokojny odpoczynek poza miastem.

Zbiornik Brody na rzece Kamiennej

Rzeka Kamienna wyznacza tu ważny fragment krajobrazu Staropolskiego Okręgu Przemysłowego. W okolicy Lubieni historia rudy żelaza, kopalni „Józef” uruchomionej w 1816 roku i późniejszego ZGH „Zębiec” stale wraca w opowieściach o miejscowej ziemi. Zalew w Brodach nie jest więc oderwaną atrakcją, lecz częścią większego krajobrazu doliny Kamiennej, lasów i dawnych osad przemysłowych.

W codziennym języku spotyka się określenia „zalew Brody”, „zalew w Brodach” oraz „zbiornik Brody Iłżeckie”. Przy szukaniu trasy dobrze dopisać „powiat starachowicki” albo „województwo świętokrzyskie”, ponieważ w Polsce występuje wiele miejscowości o nazwie Brody.

• Brody Iłżeckie - to siedziba gminy Brody w powiecie starachowickim, a nie miejscowość Brody na Ukrainie ani inne wsie o tej nazwie.
• Rzeka Kamienna - zbiornik wiąże się z doliną świętokrzyskiej Kamiennej, lewego dopływu Wisły.
• Lubienia - wieś leży w gminie Brody, dlatego zalew jest naturalnym celem krótkiego wyjazdu jej mieszkańców i gości.
• Powiat starachowicki - ten dopisek pomaga odróżnić właściwy zalew w wynikach map i wyszukiwarek.

Najprościej ująć to tak: zalew Brody łączy wypoczynek nad wodą z krajobrazem gminy Brody, a Lubienia daje dobry punkt wyjścia do poznawania tej okolicy.

Gdzie szukać Brodów względem Lubieni?

Z Lubieni warto kierować się lokalnymi drogami przez teren gminy Brody, korzystając z aktualnej nawigacji. Nie podaję czasu przejazdu, bo zależy on od wybranego punktu startowego, robót drogowych i miejsca, w którym planuje się zostawić samochód. Pomocne tło daje tekst wsie gminy Brody i położenie Lubieni.

Kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni stoi przy ul. Iłżeckiej 41. Parafię erygowano 1 stycznia 1984 roku, a świątynię poświęcono 9 września 1986 roku. Te daty dobrze pokazują lokalny kontrast: wieś ma dzieje sięgające 1363 roku, zaś parafia i kościół są znacznie młodsze.

• Start przy kościele w Lubieni - pozwala połączyć krótki postój przy świątyni z dalszą trasą nad wodę.
• Mapa offline - przydaje się w lesie i poza zwartą zabudową, gdzie zasięg telefonu może być słabszy.
• Cel zapisany jako Brody Iłżeckie - ogranicza ryzyko wybrania niewłaściwych Brodów w nawigacji.
• Aktualna trasa - przed ruszeniem dobrze sprawdzić komunikaty drogowe i wybrać wariant odpowiedni dla pieszych, roweru lub auta.

Ile hektarów ma zalew Brody?

Powierzchnia zalewu Brody nie powinna być podawana bez aktualnej dokumentacji zarządcy wód, ponieważ lustro wody zmienia się wraz z poziomem piętrzenia i warunkami hydrologicznymi. Rzetelną wartość w hektarach należy sprawdzić w materiałach PGW Wody Polskie lub dokumentach gminy Brody, wraz z datą opracowania.

Dlaczego powierzchnia zbiornika bywa opisywana różnie?

Powierzchnia akwenu nie jest prostą, niezmienną liczbą widoczną na mapie. Poziom wody może zależeć od gospodarowania zbiornikiem, opadów, suszy, prac technicznych oraz przyjętego sposobu pomiaru. Portal turystyczny może powielać dawną wartość, a forum wędkarskie może mieszać powierzchnię lustra wody z całym terenem rekreacyjnym.

Informacja	Co oznacza	Gdzie szukać potwierdzenia
Powierzchnia w hektarach	Wielkość lustra wody przy określonym stanie piętrzenia	PGW Wody Polskie lub dokumentacja gminy Brody
Poziom piętrzenia	Stan wody, od którego zależy aktualny zasięg zbiornika	Zarządca wód i dokumentacja techniczna
Teren rekreacyjny	Brzeg, plaża, dojścia i infrastruktura, niekoniecznie powierzchnia wody	Regulamin terenu lub urząd gminy
Obszar na mapie	Przybliżony obraz kartograficzny, a nie pomiar urzędowy	Mapa jako orientacja terenowa

Najuczciwsza odpowiedź brzmi: nie warto przepisywać liczby hektarów bez źródła i daty. W przypadku zalewu Brody ważniejsza od efektownej cyfry jest informacja, czy dany fragment brzegu jest dostępny, bezpieczny i zgodny z regulaminem.

Jak sprawdzić dane techniczne zbiornika?

Najpierw odszukaj aktualną informację PGW Wody Polskie, następnie porównaj ją z dokumentem gminnym i zwróć uwagę na datę publikacji. Jeśli wartości różnią się, nie należy wybierać tej większej lub wygodniejszej - trzeba ustalić, czy dotyczą różnych poziomów wody albo różnych zakresów terenu.

1. Wyszukaj nazwę „Brody” wraz z nazwą zarządcy - takie połączenie ogranicza ryzyko trafienia na inny zbiornik.
2. Sprawdź datę dokumentu - starszy opis może odnosić się do innych warunków hydrologicznych.
3. Odczytaj jednostkę - hektary, metry kwadratowe i powierzchnia terenu rekreacyjnego nie opisują tego samego.
4. Nie opieraj się na komentarzach - relacja użytkownika może być przydatna do planowania spaceru, lecz nie zastępuje danych zarządcy.

Czy na Brodach można się kąpać?

Tak, kąpiel w zalewie Brody należy rozważać wyłącznie w wyznaczonym kąpielisku, w sezonie oraz zgodnie z bieżącymi komunikatami. Status kąpieliska, terminy jego działania i ocenę jakości wody sprawdza Serwis Kąpieliskowy Głównego Inspektoratu Sanitarnego, a na miejscu pierwszeństwo mają polecenia ratowników i oznakowanie.

Czym różni się kąpielisko od miejsca zwyczajowo używanego do kąpieli?

Kąpielisko to formalnie zorganizowany obszar przeznaczony do kąpieli, objęty wymaganiami wynikającymi z Prawa wodnego. Miejsce, w którym ludzie po prostu wchodzą do wody, nie staje się automatycznie kąpieliskiem ani miejscem z nadzorem ratowniczym.

„Kąpielisko” jest pojęciem uregulowanym przez ustawę Prawo wodne, która odróżnia je od innych miejsc wykorzystywanych do kąpieli. Ustawa Prawo wodne, Dz.U. 2017 poz. 1566 z późniejszymi zmianami.

Różnica ma praktyczne znaczenie. Wyznaczone kąpielisko może mieć oznaczone granice, regulamin, informacje o jakości wody i organizację bezpieczeństwa. Dziki brzeg bywa atrakcyjny na zdjęciu, ale nie daje tych samych warunków.

• Kąpielisko - wymaga sprawdzenia w urzędowym wykazie oraz na tablicach informacyjnych w danym sezonie.
• Miejsce nieoznaczone - nie daje podstaw do zakładania obecności ratownika ani bieżącej kontroli jakości wody.
• Flaga i komunikat - informują o aktualnej sytuacji, która może zmienić się nawet w trakcie sezonu.
• Regulamin - określa zasady korzystania, których należy przestrzegać niezależnie od własnego doświadczenia pływackiego.

Jak sprawdzić jakość wody przed kąpielą?

Najpierw sprawdź Serwis Kąpieliskowy GIS, a po przyjeździe przeczytaj komunikaty na miejscu. Główny Inspektorat Sanitarny publikuje wykaz kąpielisk i oceny jakości wody, natomiast nagłe zakazy mogą wynikać między innymi z zakwitu sinic lub warunków pogodowych.

Nie należy oceniać bezpieczeństwa wody po jej kolorze, zapachu albo liczbie osób na plaży. Przejrzysta woda nie jest samodzielnym dowodem, że można się kąpać. Podobnie pojedynczy wpis w mediach społecznościowych nie zastępuje komunikatu służb sanitarnych.

1. Otwórz Serwis Kąpieliskowy GIS - sprawdź, czy obiekt widnieje w wykazie dla bieżącego sezonu.
2. Przeczytaj aktualny komunikat - zwróć uwagę na ocenę jakości wody i ewentualny zakaz kąpieli.
3. Sprawdź tablicę przy plaży - może zawierać lokalne ograniczenia, których nie było w planie wyjazdu.
4. Zapytaj ratownika - podczas dyżuru ratownik najlepiej wskaże bezpieczną strefę wejścia do wody.

Jak zadbać o bezpieczeństwo nad wodą?

Bezpieczna kąpiel zaczyna się od wyboru miejsca strzeżonego i stałej opieki nad dzieckiem, nawet gdy woda wydaje się płytka. W sytuacji zagrożenia należy dzwonić pod numer 112, a wodne pogotowie ratunkowe WOPR działa pod numerem 601 100 100.

• Dziecko przy wodzie - powinno pozostawać w bezpośrednim zasięgu opiekuna, nie tylko pod jego wzrokiem z plaży.
• Skok do wody - jest ryzykowny w miejscu o nieznanej głębokości i bez sprawdzonego dna.
• Alkohol - obniża ocenę ryzyka, dlatego nie wolno łączyć go z pływaniem ani prowadzeniem sprzętu wodnego.
• Burza - wymaga natychmiastowego wyjścia z wody i odejścia od otwartej przestrzeni brzegu.
• Materac i dmuchane koło - pomagają w zabawie, lecz nie zastępują asekuracji ani umiejętności pływania.

To materiał informacyjny. W razie wątpliwości należy stosować się do komunikatów ratowników, GIS i służb porządkowych.

Wędkowanie na zalewie Brody: jakie dokumenty są potrzebne?

Do wędkowania na zalewie Brody potrzebne może być prawo do amatorskiego połowu oraz zezwolenie uprawnionego do rybactwa dla danego obwodu. Przed wyjazdem trzeba ustalić aktualnego gospodarza łowiska, warunki sprzedaży zezwoleń i regulamin, bo zasady sezonu nie powinny być odtwarzane z pamięci.

Czy karta wędkarska wystarcza?

Nie, sama karta wędkarska nie zastępuje zezwolenia na konkretne wody. Ustawa o rybactwie śródlądowym wiąże amatorski połów z wymaganymi dokumentami, a zarządzający łowiskiem może określić dodatkowe warunki wynikające z regulaminu.

Wędkarz powinien mieć przy sobie dokumenty wymagane dla danego łowiska i znać zasady dotyczące gatunków, wymiarów ochronnych, okresów ochronnych oraz limitów. Nie należy zakładać, że regulamin znany z innego zbiornika obowiązuje również nad Brodami.

• Karta wędkarska - jej wymagalność wynika z zasad amatorskiego połowu ryb określonych w przepisach.
• Zezwolenie gospodarza wody - dotyczy konkretnego obwodu lub łowiska i trzeba je uzyskać przed rozpoczęciem połowu.
• Regulamin - określa dopuszczalne metody połowu, limity i zachowanie na brzegu.
• Dokument tożsamości - pozwala potwierdzić dane podczas ewentualnej kontroli.

Jak zachować porządek między wędkarzami a plażowiczami?

Najlepiej wybrać stanowisko poza głównym ruchem plażowym, zabezpieczyć haczyki i nie blokować przejść. Nad wodą spotykają się wędkarze, rodziny z dziećmi, spacerowicze oraz rowerzyści, więc spokojne korzystanie z brzegu wymaga wzajemnego szacunku.

1. Wybierz miejsce poza strefą kąpieli - wędka i żyłka nie powinny znajdować się przy wejściu dzieci do wody.
2. Zabierz odpady - żyłki, haczyki i opakowania stanowią zagrożenie dla ludzi, ptaków oraz zwierząt.
3. Nie zostawiaj sprzętu bez nadzoru - ogranicza to ryzyko wypadku i konfliktu z innymi użytkownikami brzegu.
4. Sprawdź regulamin przed sezonem - aktualne okresy ochronne i zasady połowu podaje gospodarz łowiska.

Jakie atrakcje turystyczne można znaleźć w Brodach Iłżeckich?

Brody Iłżeckie oferują przede wszystkim wypoczynek nad wodą, spacery i wycieczki rowerowe po gminie Brody, a okolica pozwala połączyć zalew z Lubienią, lasami oraz wyjazdem do Iłży. Dostępność plaży, gastronomii, wypożyczalni czy pól biwakowych trzeba każdorazowo sprawdzić w bieżących komunikatach gminy.

Co robić nad zalewem poza kąpielą?

Poza kąpielą można zaplanować spacer brzegiem, wycieczkę rowerową, obserwację krajobrazu i wędkowanie zgodne z regulaminem. Taki plan nie zależy od tego, czy kąpielisko jest akurat czynne, dlatego sprawdza się także w chłodniejszy dzień.

• Spacer nad wodą - pozwala oglądać zbiornik bez wchodzenia na teren nieprzeznaczony dla pieszych.
• Rower w gminie Brody - daje możliwość połączenia kilku miejscowości, lecz trasę należy dobrać do nawierzchni i pogody.
• Fotografia krajobrazowa - poranek i późne popołudnie dają łagodniejsze światło nad wodą oraz przy lesie.
• Wędkowanie Brody - wymaga dokumentów i znajomości aktualnego regulaminu łowiska.
• Odpoczynek na brzegu - powinien odbywać się z poszanowaniem oznakowania, przyrody i innych użytkowników terenu.

O miejscowości i jej funkcji administracyjnej można przeczytać szerzej tutaj: Brody Iłżeckie, siedziba gminy.

Jak połączyć zalew z Lubienią i Iłżą?

Najwygodniejsza trasa łączy zalew Brody z Lubienią, a przy większej ilości czasu także z Iłżą. W Lubieni można zobaczyć współczesny kościół z czerwonego kamienia i cegły, budowany w latach 1983-1986 według projektu Zofii Łotkowskiej i P. Franczaka.

Z Lubienią wiąże się również postać bł. abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego, urodzonego tu 11 lutego 1858 roku. Późniejszy biskup płocki zmarł w 1941 roku w obozie Soldau w Działdowie, a Jan Paweł II beatyfikował go 13 czerwca 1999 roku w gronie 108 męczenników.

• Kościół w Lubieni - jest świątynią pw. Podwyższenia Krzyża Świętego i punktem historii młodej parafii.
• Rezerwat Rosochacz - daje możliwość przedłużenia wyjazdu o leśny spacer, z poszanowaniem zasad ochrony przyrody.
• Iłża - może być kolejnym przystankiem dla osób zainteresowanych historią regionu.
• Dawne osady przemysłowe - przypominają o krajobrazie rudy żelaza i przemysłu wokół Kamiennej.

Osobny kierunek opisuje artykuł Iłża i zamek biskupów krakowskich.

Jak dojechać nad zalew z Lubieni?

Z Lubieni nad zalew Brody najlepiej jechać lokalnymi drogami gminy Brody, korzystając z bieżącej nawigacji i wskazując jako cel Brody Iłżeckie w powiecie starachowickim. Trasa, czas dojazdu, parkingi oraz dojścia do brzegu mogą się zmieniać, dlatego aktualna mapa jest pewniejsza niż opis zapamiętany sprzed sezonu.

Jak zaplanować przejazd samochodem lub rowerem?

Najpierw wybierz punkt docelowy przy zalewie, potem sprawdź wariant trasy odpowiedni dla samochodu, roweru albo pieszej wycieczki. Samo hasło „zalew Brody” może prowadzić do różnych punktów wokół zbiornika, więc warto określić, czy celem jest plaża, brzeg spacerowy czy miejsce wędkarskie.

1. Ustaw punkt startowy w Lubieni - szczególnie wygodny jest start w pobliżu ul. Iłżeckiej 41.
2. Wpisz „Brody Iłżeckie” - dodanie pełnej nazwy ułatwia właściwą lokalizację.
3. Wybierz cel wyjazdu - plaża, spacer i wędkowanie mogą wymagać dojazdu do innych części brzegu.
4. Sprawdź powrót przed zmrokiem - leśne i lokalne odcinki są mniej wygodne po ciemku.

Jak uniknąć typowych błędów na trasie?

Najczęstszy błąd polega na traktowaniu nazwy „Brody” jako wystarczającego adresu. Drugi problem to dojazd pod przypadkowy brzeg bez upewnienia się, czy jest on dostępny i czy nie prowadzi przez teren wymagający szczególnej ostrożności.

• Pełna nazwa miejscowości - Brody Iłżeckie zmniejszają ryzyko pomylenia kierunku.
• Aktualna mapa - uwzględnia objazdy, czasowe zamknięcia i zmiany organizacji ruchu.
• Woda i ubranie przeciwdeszczowe - przydają się podczas spaceru, nawet jeśli prognoza zapowiada krótki wyjazd.
• Szacunek dla prywatnych posesji - dojście do brzegu nie powinno prowadzić przez cudzy teren bez zgody.

Zalew, kościół i las: jak ułożyć dzień wypoczynku koło Lubieni?

Dzień koło Lubieni można ułożyć w trzech częściach: krótki pobyt przy kościele Podwyższenia Krzyża Świętego, wypoczynek nad zalewem Brody i spacer w kierunku lasów lub rezerwatu Rosochacz. Taki plan łączy lokalną historię, wodę i przyrodę bez przypisywania parafii organizacji wyjazdu.

Jak pogodzić niedzielę nad wodą z Mszą Świętą?

Najprościej zaplanować udział we Mszy przed wyjazdem albo po powrocie, korzystając z aktualnie potwierdzonego porządku nabożeństw. Kodeks Prawa Kanonicznego w kan. 1247 wskazuje obowiązek uczestnictwa we Mszy w niedziele i święta nakazane, a KKK 2180-2181 omawia znaczenie niedzielnej Eucharystii.

„W niedzielę oraz w inne dni świąteczne nakazane wierni są obowiązani uczestniczyć we Mszy świętej”. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1247, 1983.

Opis Diecezji Radomskiej podaje dla Lubieni Msze niedzielne o 8:00, 9:30 i 11:30, lecz tekst opisu pochodzi z 2017 roku i dlatego przed wyjazdem trzeba potwierdzić aktualne godziny w lokalnej informacji parafialnej. To spokojna organizacja dnia, nie powód do pośpiechu czy oceniania innych.

• Msza przed wyjazdem - pozwala później spędzić więcej czasu nad zalewem bez patrzenia na zegarek.
• Msza po powrocie - wymaga uprzedniego sprawdzenia aktualnej godziny i spokojnego zaplanowania drogi.
• Informacja diecezjalna - jest punktem wyjścia, ale przy zmiennych godzinach potrzebne jest potwierdzenie na dany dzień.
• Niedzielny wypoczynek - może obejmować spacer, rozmowę i odpoczynek, jeśli nie narusza dobra innych osób ani miejsca.

Jak przedłużyć trasę o lasy i rezerwat Rosochacz?

Po pobycie nad zalewem można wybrać leśny spacer w okolicy rezerwatu Rosochacz, pamiętając o poruszaniu się wyznaczonymi drogami i niewchodzeniu w miejsca objęte ochroną. Lasy oraz poranne mgły są jednym z najbardziej charakterystycznych motywów krajobrazu koło Lubieni.

Przyroda nie potrzebuje głośnej oprawy. Wystarczy termos, wygodne buty, mapa i zabranie wszystkich śmieci ze sobą. Teren wspólny pozostaje przyjemny tylko wtedy, gdy kolejna osoba zastanie go w takim samym stanie.

1. Rano odwiedź Lubienię - obejrzyj kościół i poznaj podstawowe fakty o parafii erygowanej w 1984 roku.
2. W południe wybierz zalew Brody - sprawdź wcześniej warunki kąpieli, pogodę i komunikaty dla odwiedzających.
3. Po południu przejdź do lasu - wybierz bezpieczną trasę odpowiednią do pory roku.
4. Wieczorem wróć bez śmieci - zabierz opakowania, linki, niedopałki i wszystko, co przywiozłeś.

Inspirację dla dalszej drogi daje tekst co zobaczyć w Lubieni i okolicy, a leśny odcinek rozwija strona rezerwat Rosochacz koło Lubieni.

Mit: każda plaża nad zalewem oznacza bezpieczne kąpielisko

To nieprawda, że obecność plaży lub ludzi w wodzie oznacza działające i nadzorowane kąpielisko. O bezpieczeństwie decydują aktualne oznakowanie, status obiektu w sezonie, komunikaty sanitarne oraz obecność ratowników, a nie sama popularność miejsca nad rzeką Kamienną.

Dlaczego wygląd brzegu może mylić?

Piaszczysty brzeg nie mówi nic pewnego o głębokości, jakości wody ani obecności przeszkód pod powierzchnią. Dno może zmieniać się po opadach, wahaniach poziomu wody i działalności fal, dlatego nie wolno traktować pozornie znajomego miejsca jako zawsze takiego samego.

• Piasek przy wejściu - nie gwarantuje bezpiecznego dna kilka metrów dalej.
• Obecność innych osób - nie potwierdza nadzoru ratowniczego ani jakości wody.
• Stara tablica informacyjna - może nie opisywać bieżącego sezonu.
• Zdjęcie z internetu - pokazuje chwilę, a nie aktualne warunki na miejscu.

Co daje sprawdzenie komunikatu przed wyjazdem?

Aktualny komunikat pozwala zmienić plan przed drogą, zamiast dowiedzieć się o zakazie dopiero po przyjeździe. Jeśli kąpiel nie jest możliwa, zalew Brody nadal może być miejscem spaceru, obserwacji krajobrazu lub odpoczynku na brzegu zgodnie z regulaminem.

• Serwis Kąpieliskowy GIS - pomaga ustalić formalny status kąpieliska i komunikaty o wodzie.
• Prognoza pogody - ostrzega przed burzą, silnym wiatrem i gwałtownym ochłodzeniem.
• Regulamin miejsca - wyjaśnia zasady korzystania z plaży i obiektu.
• Plan alternatywny - spacer po Lubieni lub lesie pozwala dobrze wykorzystać dzień bez ryzyka.

Najczęściej zadawane pytania

Ile mieszkańców ma Brody?

Aktualną liczbę mieszkańców miejscowości Brody i całej gminy Brody publikuje Bank Danych Lokalnych GUS. Dane są aktualizowane dla kolejnych lat, dlatego najlepiej sprawdzić najnowszą dostępną tabelę zamiast powielać liczbę z dawnego opisu turystycznego.

Czy nad zalewem Brody jest ratownik?

Ratownik może pełnić dyżur tylko w wyznaczonym kąpielisku i w terminie ogłoszonym dla danego sezonu. Przed wyjazdem sprawdź Serwis Kąpieliskowy GIS, a po przyjeździe przeczytaj oznakowanie na miejscu.

Czy nad zalewem Brody można rozpalić grilla?

Zasady grillowania i biwakowania ustala zarządca terenu oraz regulamin konkretnego miejsca. W lesie obowiązuje zakaz rozniecania ognia poza miejscami wyznaczonymi, dlatego nie należy przenosić zasad z prywatnej działki na brzeg zalewu.

Czy zalew Brody nadaje się na spacer zimą?

Tak, zimowy spacer brzegiem może być dobrym pomysłem, jeśli warunki pogodowe są bezpieczne. Nie należy jednak wchodzić na lód, nawet gdy wygląda na mocny, ponieważ jego nośność może być nierówna.

Czy nad zalew Brody można przyjechać z psem?

Na spacer z psem zasady zależą od regulaminu danego terenu, a na kąpielisku mogą obowiązywać dodatkowe ograniczenia. Przed wizytą sprawdź bieżącą informację gminy lub tablicę regulaminową, prowadź psa odpowiedzialnie i sprzątaj po nim.

Gdzie znaleźć aktualne informacje o plaży nad zalewem?

Najpewniejsze informacje o kąpielisku i jakości wody publikuje Serwis Kąpieliskowy Głównego Inspektoratu Sanitarnego. Informacji o lokalnej infrastrukturze, parkingach i wydarzeniach należy szukać w aktualnych komunikatach gminy Brody.

Źródła i literatura

1. Diecezja Radomska, Parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni.
2. Główny Inspektorat Sanitarny, Serwis Kąpieliskowy.
3. Ustawa z 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne, Dz.U. 2017 poz. 1566.
4. Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie.
5. Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 1247.
6. Zdjęcie wyróżniające: Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.