Rezerwat Rosochacz - lasy i mgły koło Lubieni

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 8.11.2026

Spis treści

Rezerwat Rosochacz koło Lubieni w skrócie

Rezerwat przyrody Rosochacz to chroniony fragment lasu w okolicy Lubieni w gminie Brody (województwo świętokrzyskie). Jego granice, cel ochrony i powierzchnię podaje urzędowy Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody (CRFOP), prowadzony przez GDOŚ. Nadzór sprawuje RDOŚ w Kielcach. Ustawa o ochronie przyrody z 2004 roku pozwala chodzić po rezerwacie tylko tam, gdzie wyznaczono do tego miejsca.

Na Wikimedia Commons znalazłem zdjęcia z Lubieni z 13 października 2012 roku. Łąka, ściana lasu i mgła trafiły tam do kategorii rezerwatu Rosochacz. Od tych zdjęć zaczęło się moje szukanie. Zajmuję się historią Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, więc zwykle patrzę na tę okolicę przez kopalnie rudy i osady górnicze. Las pod Lubienią to jednak druga połowa tego krajobrazu. Z artykułu dowiesz się:

• Czym jest rezerwat według art. 13 ustawy o ochronie przyrody z 2004 roku i czym różni się od parku krajobrazowego oraz obszaru Natura 2000.
• Jak samodzielnie sprawdzić dane Rosochacza w CRFOP i na mapie Geoserwisu GDOŚ, czyli rok utworzenia, powierzchnię, typ i cel ochrony.
• Co wolno w rezerwacie, a czego zabrania art. 15 ustawy, w tym zasady dotyczące grzybów, roweru i hałasu.
• Jak fotografować mgły nad łąkami koło Lubieni, nie wchodząc tam, gdzie nie wolno.
• Jak zaplanować dzień z Lubienią, Zalewem Brody i Łysicą przy drodze krajowej nr 9.

Czym jest rezerwat przyrody?

Rezerwat przyrody to według art. 13 ustawy o ochronie przyrody z 16 kwietnia 2004 roku obszar zachowany w stanie naturalnym lub mało zmienionym. Wyróżniają go szczególne wartości przyrodnicze, naukowe, kulturowe albo krajobrazowe. Chroni się w nim ekosystemy, siedliska, gatunki i twory przyrody nieożywionej. Ustanawia go zarządzeniem regionalny dyrektor ochrony środowiska.

„Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi.” Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody, art. 13 ust. 1 (tekst jednolity w ISAP)

W praktyce rezerwat to „wyspa” o mocniejszej ochronie, często wydzielona z większego lasu gospodarczego. Granica bywa niewidoczna w terenie. Dlatego mapa jest tu ważniejsza niż intuicja.

Kto tworzy rezerwaty przyrody w Polsce?

Rezerwaty tworzy regionalny dyrektor ochrony środowiska w drodze zarządzenia. W województwie świętokrzyskim robi to RDOŚ w Kielcach. W zarządzeniu znajdują się m.in. nazwa i położenie rezerwatu, jego powierzchnia, cel ochrony oraz rodzaj i typ. Tekst zarządzenia publikuje wojewódzki dziennik urzędowy, a jego dane trafiają do CRFOP.

• Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach wydaje zarządzenia, ustala zadania ochronne i plan ochrony rezerwatu.
• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska prowadzi Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody i Geoserwis z granicami obszarów.
• Nadleśnictwo Lasów Państwowych gospodaruje lasem wokół rezerwatu i wykonuje w nim zadania ochronne.
• Wojewódzki dziennik urzędowy publikuje akt prawny, który tworzy rezerwat albo go zmienia.

Czym rezerwat różni się od parku krajobrazowego i Natury 2000?

Rezerwat chroni przyrodę najsilniej z tych trzech form i ma własny katalog zakazów. Park krajobrazowy chroni krajobraz i dopuszcza zwykłe gospodarowanie. Natura 2000 to sieć europejska, w której ocenia się wpływ inwestycji na konkretne siedliska. Te formy mogą się na siebie nakładać.

Forma ochrony	Kto ustanawia	Wstęp dla odwiedzających	Gospodarka leśna
Park narodowy (np. Świętokrzyski Park Narodowy)	Rada Ministrów, rozporządzeniem	Tylko udostępnionymi szlakami, zasady ustala dyrektor parku	Podporządkowana ochronie
Rezerwat przyrody (np. Rosochacz)	Regionalny dyrektor ochrony środowiska, zarządzeniem	Tylko w miejscach wyznaczonych, zakazy z art. 15 ustawy	Ograniczona do zadań ochronnych
Park krajobrazowy	Sejmik województwa, uchwałą	Zasadniczo swobodny	Prowadzona z ograniczeniami
Obszar Natura 2000	Minister właściwy ds. środowiska / Komisja Europejska	Zasadniczo swobodny	Prowadzona, z oceną oddziaływania na siedliska

Rezerwat Rosochacz: gdzie leży i co chroni

Rezerwat Rosochacz to chroniony obszar leśny w okolicy Lubieni w gminie Brody, w powiecie starachowickim. Jego dokładny przebieg granic, rok utworzenia, powierzchnię w hektarach, typ i cel ochrony podaje wpis w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody. Tam też znajduje się odnośnik do zarządzenia RDOŚ w Kielcach. Nie podaję tych liczb z pamięci, bo rejestr bywa aktualizowany.

Lubienię znam z dokumentów górniczych. W 1816 roku ruszyła tu rządowa kopalnia rudy żelaza „Józef”, a w 1965 roku kopalnia działała jako ZGH „Zębiec” (według Wikipedii, hasło „Lubienia”). Las przetrwał obok szybów i hałd. Kto chce poznać przemysłową stronę wsi, znajdzie ją w tekście ZGH Zębiec i dzieje kopalni.

Gdzie dokładnie leży rezerwat Rosochacz?

Rezerwat leży w okolicy wsi Lubienia w gminie Brody (województwo świętokrzyskie). Dokładne położenie pokaże ci mapa granic w Geoserwisie GDOŚ. Zdjęcie łąki i lasu we mgle, zrobione w Lubieni 13 października 2012 roku przez Jolantę Dyr, jest na Wikimedia Commons przypisane do kategorii rezerwatu. Odległości od kościoła nie podaję, bo nie mierzyłem jej na mapie.

Na tej fotografii widać trzy elementy, które dobrze oddają okolicę:

• Łąka na pierwszym planie, otwarta i wilgotna, a takie miejsca o świcie najszybciej zbierają mgłę.
• Ściana lasu w tle, zwarta i ciemna, która zamyka widok.
• Mgła zawieszona między łąką a drzewami, typowa dla chłodnych październikowych poranków.
• Brak zabudowy w kadrze, choć droga krajowa nr 9 i wieś są niedaleko.

Jak sprawdzić cel ochrony i powierzchnię w CRFOP?

Wystarczy pięć kroków w darmowym rejestrze GDOŚ, a całość trwa kilka minut. Rejestr jest urzędowym źródłem danych o rezerwatach w Polsce i podaje akt prawny, na którym opiera się każdy wpis.

1. Wejdź na stronę crfop.gdos.gov.pl i wybierz wyszukiwanie form ochrony przyrody.
2. Jako rodzaj formy wybierz „rezerwat przyrody”, a w polu nazwy wpisz „Rosochacz”.
3. Sprawdź województwo świętokrzyskie i gminę Brody, żeby nie pomylić obiektu z innym miejscem o podobnej nazwie.
4. Otwórz kartę rezerwatu: znajdziesz tam datę utworzenia, powierzchnię, rodzaj, typ, cel ochrony i podstawę prawną.
5. Kliknij odnośnik do mapy albo otwórz geoserwis.gdos.gov.pl i włącz warstwę rezerwatów, żeby zobaczyć granice na tle dróg i lasów.

Kto nadzoruje rezerwat: RDOŚ w Kielcach i nadleśnictwo

Za ochronę odpowiada Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach. Las w terenie leży w zarządzie właściwego nadleśnictwa Lasów Państwowych. Które to nadleśnictwo, pokaże Bank Danych o Lasach. W sprawach zasad wstępu najlepiej pytać RDOŚ, a w sprawach dróg leśnych i prac w lesie nadleśnictwo.

• RDOŚ w Kielcach odpowiada za zarządzenia, zadania ochronne, plan ochrony i zgody na odstępstwa od zakazów.
• Nadleśnictwo zajmuje się pracami w lesie, drogami leśnymi i tablicami granicznymi rezerwatu.
• Straż Leśna kontroluje przestrzeganie przepisów na gruntach Lasów Państwowych.
• Urząd Gminy Brody wie o lokalnych ścieżkach, imprezach i infrastrukturze turystycznej.

Czy można wejść do rezerwatu przyrody?

Do rezerwatu przyrody w Polsce można wejść tylko tam, gdzie obszar udostępniono, zwykle wyznaczonym szlakiem lub ścieżką. Ustawa o ochronie przyrody z 2004 roku zakazuje w rezerwatach m.in. chodzenia poza wyznaczonymi miejscami oraz zbierania roślin i grzybów. Szczegóły dla Rosochacza podaje zarządzenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Kielcach.

Gdy w terenie nie ma wyznaczonej trasy, robię tak, jak radzi zdrowy rozsądek: oglądam las z dróg publicznych i ścieżek wokół granicy, a nie z jego środka. Mgłę, ścianę drzew i łąkę i tak najlepiej widać z zewnątrz.

Zakazy w rezerwacie według ustawy o ochronie przyrody

Zakazy zawiera art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Katalog jest długi, a jego aktualne brzmienie, z numerami punktów i wyjątkami, sprawdzisz w tekście jednolitym w ISAP (isap.sejm.gov.pl). Dla odwiedzających najważniejsze są ograniczenia dotyczące:

• Ruchu pieszego, rowerowego i konnego, dozwolonego tylko w miejscach wyznaczonych przez organ ochrony przyrody.
• Zbioru roślin, grzybów i ich części, z wyjątkami określonymi w przepisach dla danego obiektu.
• Płoszenia i zabijania zwierząt oraz niszczenia ich nor, gniazd i legowisk.
• Zakłócania ciszy, czyli głośnej muzyki, krzyków i używania sprzętu, który hałasuje.
• Palenia ognisk i biwakowania poza miejscami, które do tego wyznaczono.
• Zaśmiecania i wyrzucania odpadów, także organicznych.

Rezerwat może być udostępniony do celów naukowych, edukacyjnych, turystycznych lub rekreacyjnych tylko w miejscach wskazanych w planie ochrony albo w zadaniach ochronnych. Parafraza zasady z ustawy o ochronie przyrody z 2004 r. (art. 15, tekst jednolity w ISAP)

Czy w rezerwacie wolno zbierać grzyby?

Co do zasady nie. Ustawa o ochronie przyrody zakazuje w rezerwatach zbioru grzybów i roślin, chyba że zarządzenie albo plan ochrony konkretnego obiektu stanowi inaczej. O tym, czy Rosochacz ma taki wyjątek, rozstrzyga dokument RDOŚ w Kielcach, który znajdziesz przez CRFOP. Na grzyby lepiej iść do lasu gospodarczego poza granicą rezerwatu.

• Sprawdź granicę w Geoserwisie GDOŚ jeszcze przed wyjściem z domu.
• Szukaj w terenie tablic z godłem i napisem „rezerwat przyrody”, bo oznaczają granicę.
• Ten sam zakaz obejmuje jagody, zioła i gałązki.
• W lasach gospodarczych obowiązują ogólne zasady Lasów Państwowych, np. czasowe zakazy wstępu w miejscach wyrębu.

Rower, koń i hałas: co jeszcze ogranicza ustawa?

Rower i koń wjadą do rezerwatu tylko trasą wyznaczoną do tego celu. Hałas jest zakazany w całym obszarze. W praktyce oznacza to, że przejażdżki rowerem planuje się drogami publicznymi i leśnymi poza granicą. Do rezerwatu wchodzi się pieszo, a i to tylko tam, gdzie jest to dozwolone.

• Rower tylko po drogach i szlakach wyznaczonych przez organ ochrony przyrody.
• Jazda konna na takich samych zasadach jak rower.
• Pojazdy silnikowe nie wjeżdżają do lasu bez zgody zarządcy, także poza rezerwatem.
• Głośniki i muzyka płoszą zwierzęta i łamią zakaz zakłócania ciszy.

Jakie mamy rezerwaty przyrody w Polsce?

Polskie rezerwaty przyrody dzieli się według głównego przedmiotu ochrony. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 2005 roku w sprawie rodzajów, typów i podtypów rezerwatów przyrody wymienia m.in. rezerwaty leśne, florystyczne, faunistyczne, torfowiskowe, krajobrazowe, wodne, stepowe, słonoroślowe oraz rezerwaty przyrody nieożywionej. Rodzaj każdego rezerwatu, także Rosochacza, podaje CRFOP.

• Rezerwaty leśne chronią naturalne i półnaturalne zbiorowiska leśne, np. stare drzewostany jodłowe lub bukowe.
• Rezerwaty florystyczne chronią stanowiska rzadkich roślin.
• Rezerwaty faunistyczne obejmują ostoje zwierząt, np. lęgowiska ptaków.
• Rezerwaty torfowiskowe chronią torfowiska i ich roślinność.
• Rezerwaty przyrody nieożywionej chronią skałki, odsłonięcia geologiczne i jaskinie, a w regionie świętokrzyskim jest ich sporo.
• Rezerwaty krajobrazowe chronią charakterystyczny krajobraz z jego elementami przyrodniczymi.

Gdzie sprawdzić, ile jest rezerwatów w Polsce?

Aktualną liczbę rezerwatów podaje Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody. Dane z podziałem na województwa publikuje też GUS w corocznej publikacji „Ochrona środowiska”. Liczba zmienia się co roku, bo RDOŚ tworzą nowe rezerwaty i zmieniają granice starych. Dlatego nie przepisuję jej z pamięci.

• CRFOP pozwala odfiltrować rezerwaty województwa świętokrzyskiego i sprawdzić ich liczbę na dziś.
• GUS podaje liczbę i łączną powierzchnię rezerwatów na koniec danego roku.
• Strona RDOŚ w Kielcach informuje o nowych zarządzeniach w regionie.
• Geoserwis GDOŚ pokazuje rezerwaty na mapie razem z parkami i obszarami Natura 2000.

Czym Świętokrzyski Park Narodowy różni się od rezerwatu?

Świętokrzyski Park Narodowy to wyższa forma ochrony niż rezerwat. Tworzy go rozporządzenie Rady Ministrów, ma własną dyrekcję i obejmuje m.in. pasmo Łysogór z Łysicą. Rezerwat, taki jak Rosochacz, jest zwykle mniejszy. Ustanawia go RDOŚ, a w terenie gospodaruje nadleśnictwo.

• Park narodowy ma własne służby i odrębne zasady udostępniania szlaków.
• Rezerwat korzysta z obsługi Lasów Państwowych i nadzoru RDOŚ.
• Oba obszary łączy zasada: chodzisz tylko po wyznaczonych trasach.
• Aktualne zasady wstępu do parku podaje jego oficjalna strona.

Mgły nad łąką: jak fotografować okolice Lubieni

Mgły w okolicy Lubieni najłatwiej sfotografować o świcie, jesienią, po bezwietrznej i chłodnej nocy. Wtedy zimne powietrze zbiera się nad łąkami i dolinami. Dobrym przykładem jest zdjęcie łąki i lasu z 13 października 2012 roku autorstwa Jolanty Dyr (Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0). Fotografuj z dróg publicznych i skraju lasu.

Zdjęcia z października 2012 na Wikimedia Commons

Plik „121013 Lubienia - 02.jpg” pokazuje łąkę i las we mgle. Na Commons jest skategoryzowany jako rezerwat Rosochacz. Z tej samej serii pochodzi „121013 Lubienia - 01.jpg” z tablicą miejscowości. Oba zrobiła Jolanta Dyr i oba są na licencji CC BY-SA 3.0, więc możesz ich używać, jeśli spełnisz warunki licencji.

1. Podaj autorkę: Jolanta Dyr.
2. Podaj nazwę licencji: CC BY-SA 3.0, najlepiej z odnośnikiem do jej treści.
3. Wskaż źródło: Wikimedia Commons i nazwę pliku.
4. Zaznacz, czy zmieniałeś zdjęcie, np. przez kadrowanie albo korektę kolorów.
5. Przerobioną wersję udostępnij na tej samej licencji, bo tego wymaga warunek „SA”.

Przykład podpisu: „Łąka i las we mgle, Lubienia, 13.10.2012. Fot. Jolanta Dyr, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0”.

Kiedy w okolicy Lubieni są poranne mgły?

Najczęściej od września do listopada, w pierwszej godzinie po wschodzie słońca. To porada ogólna, oparta na fizyce mgieł radiacyjnych, a nie lokalne pomiary. Bezchmurna noc wychładza ziemię, wilgotne powietrze nad łąką się skrapla, a brak wiatru pozwala mgle zostać do rana.

• Bezchmurna noc zapowiada silne wychłodzenie gruntu.
• Brak wiatru sprawia, że mgła się nie rozwiewa.
• Wilgotna gleba po deszczowych dniach daje więcej pary wodnej.
• Pierwsze promienie słońca podświetlają mgłę od tyłu, ale po godzinie mogą ją rozpuścić.

Takie poranki przypominają mi adwentowe wyjścia w ciemności. O nich więcej w tekście adwentowe poranki w Lubieni.

Czy można latać dronem nad rezerwatem?

To zależy od stref w przestrzeni powietrznej i od przepisów o ochronie przyrody. Przed startem sprawdź mapę stref dla dronów i zarządzenie rezerwatu. Hałas drona może płoszyć ptaki. Bezpieczna praktyka to fotografowanie z ziemi, z dróg publicznych.

• Sprawdź strefy w oficjalnej aplikacji lub na mapie dla operatorów dronów.
• Przeczytaj zakazy z zarządzenia rezerwatu w CRFOP.
• W razie wątpliwości zapytaj RDOŚ w Kielcach.
• Nie startuj z terenu rezerwatu, nawet jeśli lot nad nim nie jest zakazany.

Kiedy najlepiej wybrać się do lasu koło Lubieni?

Najlepsza pora na wyjazd do lasu koło Lubieni to jesień, od września do listopada. Wtedy są poranne mgły i kolorowe liście, a w lasach gospodarczych zaczyna się sezon grzybowy (poza rezerwatem). Wiosna jest dobra dla osób, które chcą połączyć spacer z odpustem św. Jana Nepomucena 21 maja w kościele w Lubieni.

Jesień: mgły, liście i grzyby poza rezerwatem

Wrzesień i październik dają najwięcej: mgłę o świcie, ciepłe światło po południu i grzyby w lasach gospodarczych. 14 września kościół w Lubieni obchodzi odpust Podwyższenia Krzyża Świętego (według opisu parafii na stronie Diecezji Radomskiej).

• Wrzesień: odpust 14 września i pierwsze chłodne poranki.
• Październik: miesiąc, w którym powstały zdjęcia mgieł z Commons.
• Listopad: gołe drzewa i dobra widoczność ściany lasu.
• Grzyby zbieraj tylko poza granicą rezerwatu.

Czy wiosna to dobry czas na wizytę?

Tak, zwłaszcza w maju. Las zielenieje, a 21 maja w Lubieni przypada odpust św. Jana Nepomucena i dzień adoracji Najświętszego Sakramentu (według Diecezji Radomskiej). Pamiętaj, że wiosną ptaki zakładają gniazda, więc cisza w rezerwacie jest wtedy szczególnie ważna.

• Kwiecień: las jeszcze prześwitujący, łąki budzą się do życia.
• Maj: odpust 21 maja i pełna zieleń.
• Czerwiec: 12 czerwca to wspomnienie bł. abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego, urodzonego w Lubieni w 1858 roku (Wikipedia).
• Okres lęgowy: nie schodź z dróg i nie hałasuj.

Co z zimą i Adwentem?

Zimą las jest cichy, a mroźne poranki dają szron zamiast mgły. W grudniu można połączyć spacer z Adwentem. Według dawnej strony parafii roraty w 2019 roku odprawiano w dni powszednie o 7:00. Aktualne godziny sprawdź w gablocie kościoła albo na stronie Diecezji Radomskiej.

• Śnieg ułatwia wypatrzenie tropów zwierząt z drogi.
• Krótki dzień wymaga zaplanowania powrotu przed zmrokiem.
• Drogi leśne mogą być nieodśnieżone.
• Godziny nabożeństw potwierdź przed wyjazdem.

Jak połączyć Rosochacz z Łysicą i Zalewem Brody?

Rosochacz łączy się z Łysicą i Zalewem Brody w jednodniowej pętli z Lubienią jako punktem startowym. Poranek spędź przy łąkach i lesie koło wsi, południe nad Zalewem Brody, a popołudnie na szlaku w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Lubienia leży przy drodze krajowej nr 9, co ułatwia dojazd. Czasy przejazdu sprawdź w aktualnej mapie.

Jak zaplanować dzień w lasach koło Lubieni?

Plan ma cztery etapy i zaczyna się przed wschodem słońca. Kolejność wynika ze światła: mgła jest rano, woda w południe, a widoki z grzbietu po południu.

1. Świt w Lubieni: łąki i ściana lasu we mgle, fotografowane z dróg publicznych.
2. Przedpołudnie: kościół Podwyższenia Krzyża Świętego, zbudowany w latach 1983-1986 z czerwonego kamienia i cegły (Diecezja Radomska).
3. Południe: Zalew Brody, spacer brzegiem i odpoczynek.
4. Popołudnie: Łysica: szlak na najwyższy szczyt Gór Świętokrzyskich, z wejściem wybranym na mapie parku.

Co zobaczyć w pobliżu rezerwatu Rosochacz?

W pobliżu są ślady górnictwa rudy żelaza, młody kościół i miejsca związane z historią wsi z 1363 roku. Pełny spacer opisuje trasa po Lubieni i okolicy. Najważniejsze punkty to:

• Kościół w Lubieni przy ul. Iłżeckiej 41, poświęcony 9 września 1986 roku przez bp. Edwarda Materskiego.
• Pamiątki po kopalni „Józef”, uruchomionej w 1816 roku, i późniejszym ZGH „Zębiec”.
• Miejsce potyczki z 17 stycznia 1864 roku, gdy powstańcy Karola Kality „Rębajły” starli się z wojskiem rosyjskim.
• Szkoła im. Jana Pawła II, noszącą to imię od 2005 roku, w budynku z lat 1924-1926.
• Wieś rodzinna bł. abp. Nowowiejskiego, biskupa płockiego zamordowanego w obozie Soldau w 1941 roku.

Dojazd drogą krajową nr 9 i kościół jako punkt orientacyjny

Do Lubieni dojedziesz drogą krajową nr 9, a jako punkt orientacyjny posłuży kościół przy ul. Iłżeckiej 41 (27-230 Brody). Godzin Mszy nie podaję. Opis na stronie Diecezji Radomskiej pochodzi z 2017 roku, a dawna strona parafii z 2019 roku podawała inne godziny. Przed wizytą sprawdź gablotę albo zadzwoń do kancelarii.

• Do nawigacji wpisz adres kościoła: ul. Iłżecka 41, Lubienia.
• Samochód zostaw w miejscu publicznym, nie na drodze leśnej.
• Pobierz mapę offline, bo w lesie zasięg bywa słaby.
• Odległości do Łysicy i Zalewu Brody sprawdź w aktualnej mapie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy w rezerwacie Rosochacz są wyznaczone szlaki?

Informację o udostępnieniu rezerwatu podaje zarządzenie RDOŚ w Kielcach, dostępne przez wpis w CRFOP, oraz aktualne mapy szlaków turystycznych. Jeśli szlaku przez rezerwat nie ma, ogląda się go z dróg i ścieżek wokół granicy. Przed wyjazdem sprawdź też tablice w terenie.

Czy mogę wejść do rezerwatu z psem?

Przepisy ograniczają wprowadzanie psów do rezerwatów, z wyjątkami określonymi w ustawie o ochronie przyrody i w dokumentach rezerwatu. Bezpieczna zasada brzmi: pies na smyczy i tylko tam, gdzie wstęp jest dozwolony. Pies puszczony luzem płoszy zwierzęta, także poza rezerwatem.

Jak daleko jest z Lubieni na Łysicę?

Odległość i czas dojazdu najlepiej sprawdzić w aktualnej mapie, bo zależą od wybranego wejścia na szlak w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Z Lubieni wygodnie wyjechać drogą krajową nr 9. Na samo wejście na szczyt zaplanuj osobny czas.

Czy w rezerwacie można rozbić namiot lub rozpalić ognisko?

Nie, chyba że organ ochrony przyrody wyznaczył do tego miejsce. Ustawa o ochronie przyrody zakazuje w rezerwatach biwakowania i palenia ognisk poza miejscami wyznaczonymi. Nocleg i ognisko zaplanuj na polu namiotowym lub w miejscu przygotowanym przez nadleśnictwo.

Czy Rosochacz jest obszarem Natura 2000?

Odpowiedź da mapa Geoserwisu GDOŚ: włącz warstwy rezerwatów i obszarów Natura 2000 i sprawdź, czy się nakładają. Te formy ochrony są niezależne od siebie i mogą zachodzić na ten sam teren. Informację o tym znajdziesz też w CRFOP.

Gdzie zgłosić zniszczenie przyrody w rezerwacie?

Zniszczenia, wysypiska śmieci czy wjazd quadów zgłoś do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Kielcach albo do właściwego nadleśnictwa i Straży Leśnej. Gdy sprawa jest pilna, np. pożar lub kłusownictwo, dzwoń pod numer alarmowy 112. Zdjęcie i dokładne miejsce na mapie ułatwią interwencję.

Źródła i literatura

1. Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. 2004 nr 92 poz. 880), tekst jednolity w ISAP, art. 13 i art. 15.
2. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, wpis rezerwatu Rosochacz, 2026.
3. Geoserwis GDOŚ: mapa form ochrony przyrody, 2026.
4. Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Kielcach, zarządzenia dotyczące rezerwatów przyrody, 2026.
5. Wikimedia Commons: 121013 Lubienia - 02.jpg, fot. Jolanta Dyr, 13.10.2012, CC BY-SA 3.0.
6. Diecezja Radomska: Lubienia, parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, opis parafii.
7. Wikipedia: Lubienia (województwo świętokrzyskie).
8. Wikipedia: Antoni Julian Nowowiejski.
9. Zdjęcie wyróżniające: Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.