Plebania w Lubieni - nowa elewacja 2020 i życie parafii

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 28.10.2026

Spis treści

Plebania w Lubieni w skrócie

Plebania w Lubieni, czyli dom proboszcza parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w diecezji radomskiej, zyskała nową elewację w 2020 roku. Taką informację podała dawna strona parafii w maju 2020 roku. Parafię erygowano 1 stycznia 1984 roku, a od 2022 roku proboszczem jest ks. Dariusz Zając (Diecezja Radomska, stan na październik 2026).

Lubienia to dla mnie dobry przykład wsi, w której wszystko, co kościelne, jest młode. Wieś ma metrykę z 1363 roku, a parafia dopiero ponad czterdzieści lat. Plebania jest częścią tej młodej historii. Poniżej zebrałem to, co da się o niej powiedzieć na podstawie źródeł. Wyjaśniam też, czym plebania w ogóle jest i jak działa kancelaria parafialna.

Czym jest plebania?

Plebania to dom mieszkalny proboszcza przy parafii. Często mieści się w niej też kancelaria parafialna, czyli biuro, w którym wierni załatwiają sprawy związane z sakramentami. Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 roku w kan. 533 §1 zobowiązuje proboszcza do mieszkania w domu parafialnym blisko kościoła. Na wsi plebania jest więc mieszkaniem, biurem i miejscem spotkań naraz.

Skąd pochodzi słowo plebania?

Słowo „plebania” pochodzi od łacińskiego plebanus, czyli „pleban”, dawnej nazwy proboszcza. Ten wyraz z kolei wywodzi się od plebs, czyli „lud”. Pleban był po prostu duszpasterzem konkretnej wspólnoty, a jego dom nazwano plebanią. W polszczyźnie oba słowa przetrwały, choć „pleban” brzmi dziś archaicznie, a „plebania” jest w codziennym użyciu.

Czym różni się plebania od domu parafialnego i kancelarii?

Plebania to mieszkanie, dom parafialny to budynek dla grup i spotkań, a kancelaria to urząd parafii. W wielu wiejskich parafiach te trzy funkcje mieszczą się pod jednym dachem, dlatego ludzie używają tych nazw zamiennie. Poniższa tabela porządkuje pojęcia.

Pojęcie	Czym jest	Kto z niego korzysta
Plebania	Dom mieszkalny proboszcza	Proboszcz, czasem goście księdza
Wikarówka	Dom lub mieszkanie wikariuszy	Księża pomagający proboszczowi
Dom parafialny	Sale dla grup, spotkań, katechez	Wspólnoty, młodzież, rodzice
Kancelaria parafialna	Urząd parafii, prowadzi księgi i wydaje dokumenty	Każdy, kto ma sprawę urzędową

Czy proboszcz musi mieszkać przy parafii?

Tak, co do zasady proboszcz musi mieszkać w domu parafialnym blisko kościoła. Tak stanowi kan. 533 §1 Kodeksu Prawa Kanonicznego. Ten sam kanon pozwala ordynariuszowi miejsca, czyli biskupowi, zgodzić się w uzasadnionym przypadku na inne miejsce zamieszkania.

Proboszcz ma obowiązek mieszkać w domu parafialnym blisko kościoła; ze słusznej przyczyny ordynariusz miejsca może zezwolić na zamieszkanie gdzie indziej (parafraza). Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 533 §1, 1983

Z tego przepisu wynika kilka praktycznych rzeczy, które dobrze znać, zanim zapuka się do drzwi plebanii:

• Plebania jest prywatnym domem proboszcza, a nie budynkiem publicznym, nawet jeśli należy do parafii.
• Obowiązek rezydencji ma sens duszpasterski: ksiądz mieszka blisko kościoła, żeby być dostępny dla wiernych.
• Kodeks (kan. 519) określa proboszcza jako własnego pasterza powierzonej mu parafii, a plebania jest miejscem, z którego tę posługę prowadzi.
• Kancelaria w plebanii działa w wyznaczonych godzinach, a poza nimi dom pozostaje mieszkaniem.
• W nagłych sprawach, na przykład przy wezwaniu do chorego, wierni od zawsze przychodzą także poza godzinami kancelarii.

Najkrócej: plebania to dom proboszcza wymagany przez kan. 533 §1 KPK z 1983 roku, a nie urząd ani sala spotkań.

Co zmieniło się na plebanii w 2020 roku?

W 2020 roku plebania parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni otrzymała nową elewację. Informację podała dawna strona internetowa parafii w maju 2020 roku, której zapis zachował się w Internet Archive. Źródło nie wymienia kosztów, wykonawcy ani materiałów. Remont przypadł 36 lat po erekcji parafii z 1 stycznia 1984 roku.

Kiedy odnowiono elewację plebanii w Lubieni?

Elewację odnowiono w 2020 roku, a wzmianka o niej pojawiła się na dawnej stronie parafii w maju 2020 roku. Dokładniejszej daty zakończenia prac archiwum nie podaje. Dla porządku: był to rok pandemii, w którym parafia publikowała też informacje o nabożeństwach majowych i Wielkim Poście.

Skąd wiadomo o remoncie?

O remoncie wiadomo wyłącznie z dawnej strony parafii, działającej mniej więcej od czerwca 2018 do wiosny 2023 roku. Tę samą domenę zajmuje dziś niezależny serwis, który czytasz. Nie odtwarzam starej strony. Korzystam z jej archiwalnych zapisów jak z kroniki i zawsze podaję rok.

Czego źródła nie mówią o plebanii?

Uczciwie trzeba też wymienić luki. Archiwum i opis diecezji milczą w kilku sprawach, więc nie uzupełniam ich domysłami:

• Koszt remontu elewacji nie został nigdzie podany.
• Wykonawca prac i użyte materiały nie są znane.
• Kolorystyka nowej elewacji nie została opisana słowami.
• Źródła nie wskazują, z czyjej inicjatywy remont przeprowadzono, dlatego nie przypisuję go żadnemu proboszczowi.
• Rok budowy samej plebanii nie pojawia się ani w opisie diecezji, ani w Wikipedii.
• Brak informacji o wpisie plebanii do rejestru zabytków.

Rok 2020 to w historii parafii czas zmian: według Wikipedii, opartej na Rocznikach Diecezji Radomskiej, właśnie wtedy ks. Sławomira Raka zastąpił ks. Zbigniew Kowalczyk. Zdjęcia plebanii robię wyłącznie z drogi publicznej, bez wchodzenia na teren prywatny. Tę zasadę polecam każdemu, kto fotografuje domy księży.

Czym zajmuje się kancelaria parafialna?

Kancelaria parafialna to urząd parafii, który prowadzi księgi metrykalne, przyjmuje zgłoszenia chrztu, ślubu i pogrzebu oraz wydaje świadectwa i zaświadczenia. Podstawą jest kan. 535 Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku: każda parafia prowadzi księgi ochrzczonych, małżeństw i zmarłych oraz archiwum. Opisuję tu ogólną praktykę w Kościele w Polsce, nie regulamin konkretnej kancelarii.

Sprawy załatwiane w kancelarii: chrzest, ślub, pogrzeb, zaświadczenia

Typowe sprawy w polskiej kancelarii parafialnej układają się w kilka grup. Szczegóły, w tym listę potrzebnych dokumentów, ustala kancelaria Twojej parafii:

1. Zgłoszenie chrztu dziecka: rodzice ustalają termin i podają dane rodziców chrzestnych.
2. Przygotowanie do ślubu: spisanie protokołu przedślubnego i wygłoszenie zapowiedzi w parafiach narzeczonych.
3. Wydanie świadectwa chrztu, potrzebnego m.in. do bierzmowania i do ślubu kościelnego.
4. Zgłoszenie pogrzebu: rodzina ustala z księdzem termin i przebieg Mszy pogrzebowej.
5. Zaświadczenia dla rodziców chrzestnych i świadków bierzmowania.
6. Przyjmowanie intencji mszalnych, czyli próśb o odprawienie Mszy w określonej intencji.

Księgi metrykalne i archiwum parafii

Księgi metrykalne to urzędowe rejestry parafii: księga ochrzczonych, małżeństw i zmarłych. Kan. 535 KPK nakazuje ich prowadzenie i przechowywanie wraz z archiwum parafialnym, w którym leżą też dawne księgi.

W każdej parafii powinny być prowadzone księgi parafialne, czyli księga ochrzczonych, małżeństw i zmarłych; w księdze ochrzczonych odnotowuje się m.in. bierzmowanie i zawarcie małżeństwa, a stare księgi przechowuje się starannie w archiwum (parafraza). Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 535, 1983

Dla Lubieni ma to ciekawe skutki. Parafia istnieje od 1984 roku, więc jej księgi zaczynają się dopiero wtedy. Kto szuka przodków urodzonych w Lubieni wcześniej, trafi raczej do ksiąg parafii Krynki, z której terenu wydzielono nową parafię. Dotyczy to choćby bł. abp. Antoniego Juliana Nowowiejskiego, urodzonego w Lubieni 11 lutego 1858 roku (Wikipedia).

Ile kosztuje załatwienie sprawy w kancelarii?

Nie ma urzędowej kwoty: ofiara składana przy sprawach kancelaryjnych jest dobrowolna. Zwyczaje różnią się między parafiami, dlatego nie podaję tu żadnych liczb. Jeśli masz wątpliwości, zapytaj wprost w kancelarii swojej parafii.

Do zapamiętania: kancelaria parafialna prowadzi księgi ochrzczonych, małżeństw i zmarłych na mocy kan. 535 KPK, a godziny jej pracy zawsze sprawdza się w bieżących ogłoszeniach.

Proboszczowie parafii w Lubieni od 1984 roku

Od erekcji 1 stycznia 1984 roku parafią w Lubieni kierowało czterech proboszczów. Najdłużej, przez 33 lata, ks. kan. Krzysztof Orzeł, budowniczy kościoła. Po nim byli ks. Sławomir Rak i ks. Zbigniew Kowalczyk, a od 2022 roku proboszczem jest ks. Dariusz Zając (Wikipedia na podstawie Roczników Diecezji Radomskiej; Diecezja Radomska, stan na październik 2026).

Proboszcz	Lata posługi	Uwagi ze źródeł
ks. kan. Krzysztof Orzeł	1984-2017	Budowniczy kościoła, budowę rozpoczął w 1983 roku
ks. Sławomir Rak	2017-2020	Brak dodatkowych informacji w źródłach
ks. Zbigniew Kowalczyk (jun.)	2020-2022	Brak dodatkowych informacji w źródłach
ks. Dariusz Zając	od 2022	Proboszcz według opisu diecezji (10.2026)

Kto jest obecnym proboszczem w Lubieni?

Obecnym proboszczem jest ks. Dariusz Zając, który objął parafię w 2022 roku. Potwierdza to opis parafii na stronie Diecezji Radomskiej, sprawdzony w październiku 2026 roku. Zmiany personalne w diecezjach ogłasza się zwykle latem, więc do tego opisu dobrze zajrzeć raz w roku.

Jak długo proboszczem był ks. Orzeł?

Ks. kan. Krzysztof Orzeł był proboszczem przez 33 lata, od 1984 do 2017 roku. To on rozpoczął w 1983 roku budowę kościoła, który poświęcił bp Edward Materski 9 września 1986 roku. Jego życiorys opisuję w osobnym tekście: ks. Krzysztof Orzeł, budowniczy kościoła. Szczegóły samej budowy znajdziesz w artykule budowa kościoła w Lubieni 1983-1986.

Kto prowadził duszpasterstwo przed erekcją parafii?

Przed 1984 rokiem Lubienia należała do parafii Krynki. Od 1980 roku wierni gromadzili się w tymczasowej kaplicy urządzonej w domu przez ks. Zbigniewa Kowalczyka, wikariusza z Krynek (Diecezja Radomska). Kilka faktów porządkuje tę wczesną historię:

• 1980 rok: początek duszpasterstwa na miejscu, w domowej kaplicy.
• Działkę pod kościół podarowali małżonkowie Franciszek i Józefa Jańcowie (opis diecezji).
• Kościół zaprojektowali arch. Zofia Łotkowska z Radomia i P. Franczak.
• Erekcji parafii dokonał 1 stycznia 1984 roku bp Edward Materski.
• Remont elewacji plebanii przypadł na okres zmiany proboszczów, dlatego żadnemu z nich go nie przypisuję.

Jak ta młoda parafia ma się do sześciu wieków historii wsi, opisuję w tekście 40 lat parafii w starej wsi.

Czym żyje parafia w Lubieni?

Archiwum dawnej strony parafii z lat 2018-2021 pokazuje kilka stałych tradycji: Harcerską Drogę Krzyżową (w 2019 roku odbyła się XVIII edycja), Betlejemskie Światło Pokoju przekazywane przez 82 DH „Kubuś”, roraty z Godzinkami, nabożeństwa majowe i Koło Różańcowe. Te informacje mają już kilka lat, więc aktualny kalendarz sprawdzisz w bieżących ogłoszeniach.

Harcerze z 82 DH „Kubuś”: Droga Krzyżowa i Betlejemskie Światło Pokoju

Harcerze z 82 Drużyny Harcerskiej „Kubuś” to najbardziej widoczna grupa w kronice parafii. Według dawnej strony parafii 12 kwietnia 2019 roku w kościele w Lubieni odbyła się XVIII Harcerska Droga Krzyżowa. Wzięli w niej udział seniorzy z Harcerskiego Kręgu Seniorów „Łysica - Żubry”, harcerze z „Kubusia” i mieszkańcy. Po nabożeństwie wszyscy spotkali się „przy pączku”.

Ta sama drużyna 23 grudnia 2018 roku przekazała Betlejemskie Światło Pokoju władzom gminy Brody i mieszkańcom. Akcja szła wtedy pod hasłem „Światło, które łączy”. Dla kogoś, kto zajmuje się historią Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, to piękny szczegół. Seniorzy i dzieci przy jednej Drodze Krzyżowej: tak wygląda ciągłość pokoleń w dawnej wsi górniczej.

Koło Różańcowe i nabożeństwa w roku liturgicznym

W archiwum z grudnia 2021 roku pojawia się wzmianka o Kole Różańcowym w Lubieni. Więcej o tej wspólnocie piszę w tekście Koło Różańcowe w Lubieni. Dawna strona podawała też terminy nabożeństw w kolejnych okresach roku liturgicznego:

• Adwent 2019: roraty w dni powszednie o 7:00, a przed nimi śpiew Godzinek o 6:40.
• Wielki Post 2020: Droga Krzyżowa w piątki o 17:00, Gorzkie Żale w niedziele o 11:30.
• Maj 2020: nabożeństwa majowe o 17:30, w niedziele o 15:30.
• Odpust Podwyższenia Krzyża Świętego przypada 14 września (Diecezja Radomska).
• Odpust św. Jana Nepomucena i dzień adoracji Najświętszego Sakramentu przypadają 21 maja (Diecezja Radomska).

Godziny z lat 2019-2020 traktuj jako zapis historii, a nie aktualny rozkład. Bieżące godziny nabożeństw i Mszy sprawdź w gablocie przy kościele.

Szkoła im. Jana Pawła II i wspólne obchody

Szkoła Podstawowa w Lubieni nosi imię Jana Pawła II od 2005 roku (Wikipedia). W maju 2020 roku, jak odnotowała dawna strona parafii, szkoła obchodziła 100-lecie urodzin papieża. Murowany budynek szkoły powstał w latach 1924-1926, czyli sześćdziesiąt lat przed kościołem.

W jednym zdaniu: według archiwum z lat 2018-2021 życie parafii w Lubieni opierało się na harcerzach, Kole Różańcowym, szkole i nabożeństwach roku liturgicznego.

Jak skontaktować się z parafią w Lubieni?

Parafia w Lubieni nie ma w październiku 2026 roku aktualnej oficjalnej strony internetowej. Adres kościoła to ul. Iłżecka 41, Lubienia, 27-230 Brody (Diecezja Radomska). Najpewniejszy kontakt to rozmowa osobiście: po Mszy w zakrystii albo w kancelarii w godzinach podanych w ogłoszeniach.

Czy parafia w Lubieni ma telefon w internecie?

Nie podaję numeru telefonu i nie polecam szukania go w przypadkowych katalogach. Diecezja Radomska w opisie parafii wciąż wskazuje adres parafialubienia.pl, czyli domenę tego niezależnego serwisu, a nie oficjalną stronę parafii. Dane kontaktowe z nieaktualnych spisów mogą prowadzić donikąd.

Gdzie szukać ogłoszeń parafialnych?

Ogłoszenia parafialne usłyszysz po każdej niedzielnej Mszy i przeczytasz w gablocie przy kościele. Sprawdzona kolejność wygląda tak:

1. Wysłuchaj ogłoszeń po niedzielnej Mszy w kościele przy ul. Iłżeckiej 41.
2. Przeczytaj gablotę przy kościele, gdzie wywiesza się godziny Mszy i kancelarii.
3. Zajrzyj do opisu parafii na stronie Diecezji Radomskiej, gdzie jest nazwisko proboszcza i porządek nabożeństw (tekst z 2017 roku).
4. W sprawie kancelaryjnej przyjdź osobiście w godzinach pracy kancelarii.
5. W sprawach pilnych, jak wezwanie do chorego, zgłoś się bezpośrednio do księdza.

Czym jest parafialubienia.pl, a czym nie jest?

Parafialubienia.pl to niezależny przewodnik po kościele i historii Lubieni, prowadzony przez osobę świecką. Nie jest oficjalną stroną parafii. Ogólne informacje o świątyni zebrałem w tekście parafia Podwyższenia Krzyża Świętego. Żeby nie było nieporozumień:

• Serwis nie przyjmuje intencji mszalnych ani zgłoszeń chrztu, ślubu czy pogrzebu.
• Serwis nie zbiera ofiar i nie publikuje numerów kont.
• Serwis nie publikuje bieżących ogłoszeń parafialnych.
• Fakty o parafii pochodzą z opisu Diecezji Radomskiej, Wikipedii i archiwum dawnej strony, zawsze z rokiem.
• Dane sprawdzone: październik 2026, diecezja.radom.pl.

Najczęściej zadawane pytania

Czy plebania w Lubieni jest zabytkiem?

Źródła nie podają informacji o wpisie plebanii do rejestru zabytków. Parafia powstała w 1984 roku, a kościół w latach 1983-1986, więc cały zespół jest współczesny. Wiadomo jedynie, że w 2020 roku plebania zyskała nową elewację.

Czy można zwiedzać plebanię?

Nie, plebania to mieszkanie proboszcza i miejsce pracy kancelarii, a nie obiekt do zwiedzania. Do kancelarii przychodzi się w konkretnej sprawie, w godzinach jej otwarcia. Zwiedzać można kościół, najlepiej poza nabożeństwami.

Czym różni się plebania od wikarówki?

Plebania to dom proboszcza, a wikarówka to dom albo mieszkanie wikariuszy, czyli księży pomagających proboszczowi. W małych parafiach często jest tylko plebania. O tym, ilu księży pracuje w parafii, decyduje biskup diecezjalny.

Do jakiej diecezji i dekanatu należy Lubienia?

Parafia w Lubieni należy do diecezji radomskiej i dekanatu starachowickiego południowego. Leży w gminie Brody w powiecie starachowickim, w województwie świętokrzyskim. Obejmuje miejscowości Działki, Henryk, Klepacze, Komorniki, Kutery, Lubienia, Młynek i Przymiarki (Wikipedia).

Kiedy przypada odpust w Lubieni?

Parafia ma dwa odpusty: Podwyższenia Krzyża Świętego 14 września oraz św. Jana Nepomucena 21 maja. Ten drugi dzień jest też dniem adoracji Najświętszego Sakramentu (Diecezja Radomska). Godziny uroczystości odpustowych podaje się w ogłoszeniach parafialnych.

Kto zaprojektował kościół w Lubieni?

Kościół zaprojektowali arch. Zofia Łotkowska z Radomia i P. Franczak. To świątynia jednonawowa z czerwonego kamienia i cegły, budowana w latach 1983-1986. Poświęcił ją bp Edward Materski 9 września 1986 roku.

Czy w Lubieni urodził się błogosławiony?

Tak, w Lubieni urodził się 11 lutego 1858 roku Antoni Julian Nowowiejski, biskup płocki w latach 1908-1941. Zmarł w obozie Soldau w Działdowie 28 maja 1941 roku. Jan Paweł II beatyfikował go 13 czerwca 1999 roku w gronie 108 męczenników (Wikipedia).

Źródła i literatura

1. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 519, 533 §1, 535 (Księga II, tytuł o parafiach, proboszczach i wikariuszach).
2. Diecezja Radomska: Lubienia - parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (tekst opisu z 2017 roku, dostęp: październik 2026).
3. Wikipedia: Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni (na podstawie Rocznika Diecezji Radomskiej 2007 i 2018, dostęp: październik 2026).
4. Wikipedia: Lubienia (województwo świętokrzyskie) (dostęp: październik 2026).
5. Wikipedia: Antoni Julian Nowowiejski (dostęp: październik 2026).
6. Rocznik Diecezji Radomskiej, Kuria Diecezjalna w Radomiu, wydanie 2018.
7. Dawna strona internetowa parafii w Lubieni, zapisy w Internet Archive z lat 2018-2021 (m.in. grudzień 2018, kwiecień 2019, listopad 2019, maj 2020, grudzień 2021).
8. Zdjęcie wyróżniające: Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.