Kościół w Lubieni - parafia Podwyższenia Krzyża Świętego

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 28.10.2026

Spis treści

Artykuł jest gotowy i zapisany w `D:\tmp\lubienia\parafia-kosciol.html`. Bez źródeł i boksu autora ma ok. 2360 słów, razem z nimi 2515. Nie ma w nim pauz ani półpauz, ma 5 linków wewnętrznych (każdy raz), 2 cytaty w blockquote, 2 tabele i 6 pytań w FAQ.

Trzy rzeczy do Twojej decyzji:
- **Godziny Mszy:** podaję je w tabeli, która zestawia opis diecezji (tekst z 2017, strona sprawdzona 10.2026) z dawną stroną parafii (2019). Obie wersje mają datę, a czytelnik dostaje prośbę, żeby przed przyjazdem zadzwonić do kancelarii. Reguła P5 na to pozwala, bo te dane są w karcie faktów ze źródłem i datą. Karta zaleca jednak potwierdzić godziny przed publikacją. Jeśli nie chcesz pokazywać żadnych godzin, usuń tabelę z sekcji o Mszach.
- **Akapit przed pierwszym H2:** prompt każe zacząć od `

`, ale reguła 10r wymaga skrótu odpowiedzi przed pierwszym `

`. Wybrałem 10r, więc artykuł zaczyna się od akapitu.
- **Cytat z KPK:** kan. 515 §1 podaję dosłownie, z pamięci polskiego przekładu. KKK 2179 jest tylko w parafrazie.

Kościół w Lubieni to świątynia parafii Podwyższenia Krzyża Świętego przy ul. Iłżeckiej 41 w gminie Brody, w diecezji radomskiej. Parafię erygował 1 stycznia 1984 roku bp Edward Materski, wydzielając ją z parafii w Krynkach, a jednonawowy kościół z czerwonego kamienia i cegły poświęcono 9 września 1986 roku. Parafia obchodzi dwa odpusty: 14 września i 21 maja.

Pochodzę ze Starachowic i od lat czytam o dawnych kopalniach rudy żelaza w tej okolicy. Lubienia jest dla mnie przykładem wsi, która ma za sobą ponad sześćset lat historii, a własną parafię i kościół dostała dopiero w latach osiemdziesiątych XX wieku. Opieram się na opisie Diecezji Radomskiej, Roczniku Diecezji Radomskiej i dawnej stronie parafii z lat 2018-2021.

Gdzie jest kościół w Lubieni?

Kościół parafii Podwyższenia Krzyża Świętego stoi przy ul. Iłżeckiej 41 w Lubieni, kod pocztowy 27-230 Brody. Wieś leży w gminie Brody, w powiecie starachowickim. Parafia należy do diecezji radomskiej i dekanatu starachowickiego południowego, co podaje opis parafii na stronie Diecezji Radomskiej (sprawdzony w październiku 2026).

Adres i dojazd: ul. Iłżecka 41, Lubienia

Lubienia leży przy drodze krajowej nr 9, między Starachowicami a Iłżą, więc najprościej dojechać tu samochodem od strony Brodów albo Starachowic. Adres wpisany w nawigację prowadzi pod sam kościół. Uwaga na wyszukiwarkę: łatwo trafić na Lubień w Małopolsce, więc dopisz do zapytania „gmina Brody”.

• Adres kościoła - ul. Iłżecka 41, Lubienia, 27-230 Brody (według Diecezji Radomskiej).
• Gmina - Brody, stąd nazwa poczty w adresie.
• Powiat - starachowicki, ze Starachowicami jako najbliższym większym miastem.
• Województwo - świętokrzyskie.

Diecezja radomska i dekanat starachowicki południowy

Lubienia leży w województwie świętokrzyskim, ale kościelnie należy do diecezji radomskiej i dekanatu starachowickiego południowego (Starachowice-Południe). Więcej o tym, jak diecezja dzieli się na dekanaty, piszę w tekście diecezja radomska i dekanaty.

Jakie miejscowości należą do parafii Lubienia?

Do parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni należy osiem miejscowości: Działki, Henryk, Klepacze, Komorniki, Kutery, Lubienia, Młynek i Przymiarki. Tak podaje opracowanie oparte na Roczniku Diecezji Radomskiej z 2007 i 2018 roku. Opis na stronie diecezji wymienia te same wsie, ale bez Kuterów.

Które wsie wymienia Rocznik Diecezji Radomskiej?

Rocznik wymienia osiem wsi, opis internetowy diecezji siedem. Mieszkańcy Kuterów najlepiej zapytają w kancelarii, do której parafii są przypisani.

• Lubienia - wieś parafialna, siedziba kościoła i plebanii.
• Działki - miejscowość wymieniana zarówno przez Rocznik, jak i przez stronę diecezji.
• Henryk - jedna z miejscowości parafii, obecna w obu wykazach.
• Klepacze i Komorniki - obie miejscowości figurują w obu źródłach.
• Kutery - wymienione w opracowaniu na podstawie Rocznika, pominięte w opisie diecezji.
• Młynek i Przymiarki - zamykają listę w obu wykazach.

Z jakiej parafii wydzielono Lubienię?

Lubienię wydzielono z parafii w Krynkach. Związek jest stary: do 1788 roku dziesięcina z Lubieni szła na kościół w Krynkach.

Jak ustalić, do której parafii należysz?

Decyduje miejsce zamieszkania. Kodeks Prawa Kanonicznego (kan. 102 i 107) wiąże przynależność do parafii z zamieszkaniem albo pół zamieszkaniem na jej terenie, a nie z tym, do którego kościoła ktoś chodzi na Mszę.

Kiedy powstała parafia w Lubieni?

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni powstała 1 stycznia 1984 roku, gdy bp Edward Materski wydzielił ją z parafii Krynki. Duszpasterstwo zaczęło się w 1980 roku w tymczasowej kaplicy w domu, kościół budowano w latach 1983-1986, a poświęcono go 9 września 1986 roku. Podaje to opis parafii na stronie Diecezji Radomskiej.

Od kaplicy w domu (1980) do erekcji parafii (1984)

Wszystko zaczęło się w zwykłym domu, w którym w 1980 roku ks. Zbigniew Kowalczyk, wikariusz z Krynek, urządził tymczasową kaplicę. Kolejne kroki:

1. 1980 - początek duszpasterstwa w Lubieni i kaplica w domu, przygotowana przez wikariusza z Krynek.
2. 1983 - ks. Krzysztof Orzeł rozpoczyna budowę kościoła.
3. 1 stycznia 1984 - bp Edward Materski eryguje parafię z terenu parafii Krynki.
4. 9 września 1986 - bp Edward Materski poświęca kościół Podwyższenia Krzyża Świętego.

Budowa i poświęcenie kościoła 1983-1986

Budowa trwała około trzech lat. Kościół poświęcił ten sam biskup, który erygował parafię. Daty konsekracji źródła nie podają.

Kto podarował działkę pod kościół?

Działkę pod budowę ofiarowali małżonkowie Franciszek i Józefa Jańcowie, jak podaje opis diecezji. Zestawienie wieku wsi (pierwsze nadanie z 1363 roku) z wiekiem parafii rozwijam w tekście 40 lat parafii i 660 lat wsi.

Kto jest proboszczem w Lubieni?

Proboszczem parafii w Lubieni jest od 2022 roku ks. Dariusz Zając. Tak podaje strona Diecezji Radomskiej (sprawdzona w październiku 2026) oraz opracowanie oparte na Roczniku Diecezji Radomskiej. To czwarty proboszcz od erekcji parafii w 1984 roku.

Proboszczowie od 1984 roku

Najdłużej, bo 33 lata, parafią kierował jej budowniczy.

Proboszcz	Lata posługi	Uwagi
ks. kan. Krzysztof Orzeł	1984-2017	budowniczy kościoła, budowę rozpoczął w 1983 roku
ks. Sławomir Rak	2017-2020	drugi proboszcz
ks. Zbigniew Kowalczyk (jun.)	2020-2022	nie mylić z wikariuszem z Krynek z 1980 roku
ks. Dariusz Zając	od 2022	obecny proboszcz według strony diecezji

Źródło: Wikipedia, Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni (na podstawie Rocznika Diecezji Radomskiej 2007 i 2018); Diecezja Radomska. Stan na październik 2026.

Kto był pierwszym proboszczem w Lubieni?

Pierwszym proboszczem był ks. kan. Krzysztof Orzeł, który kierował parafią od 1984 do 2017 roku. Budowę kościoła zaczął w 1983 roku, jeszcze przed erekcją parafii.

Dwóch księży Zbigniewów Kowalczyków: jak ich odróżnić?

Po dacie i funkcji. W historii parafii pojawia się dwóch duchownych o tym samym imieniu i nazwisku, a źródła rozróżniają ich wyraźnie:

• ks. Zbigniew Kowalczyk, wikariusz z Krynek - w 1980 roku urządził w Lubieni tymczasową kaplicę w domu (według Diecezji Radomskiej).
• ks. Zbigniew Kowalczyk (jun.) - proboszcz w Lubieni w latach 2020-2022 (według opracowania na podstawie Rocznika).
• Różnica w czasie - między obiema datami mija 40 lat, a źródło oznacza młodszego jako „jun.”.

Jak wygląda kościół w Lubieni?

Kościół w Lubieni to budowla jednonawowa z czerwonego kamienia i cegły, wzniesiona w latach 1983-1986 według projektu arch. Zofii Łotkowskiej z Radomia i P. Franczaka. Tak opisuje go strona Diecezji Radomskiej. To kościół współczesny, a dostępne źródła nie podają informacji o jego wpisie do rejestru zabytków.

Czerwony kamień i cegła: bryła jednonawowa

Materiał jest tu najbardziej charakterystyczną cechą. Czerwony kamień kojarzy mi się z ziemią tej okolicy, z której wydobywano rudę żelaza: w 1816 roku ruszyła tu rządowa kopalnia „Józef”, a w 1965 roku zakład działał jako ZGH „Zębiec”. Ten wątek rozwijam w tekście czerwony kamień i cegła kościoła.

• Układ - jedna nawa, bez naw bocznych.
• Materiał - czerwony kamień łączony z cegłą.
• Czas budowy - lata 1983-1986.
• Poświęcenie - 9 września 1986 roku.
• Status - kościół współczesny, bez informacji o wpisie do rejestru zabytków.

Kto zaprojektował kościół w Lubieni?

Projekt przygotowali arch. Zofia Łotkowska z Radomia i P. Franczak. Pełnego imienia współprojektanta źródła nie podają.

Czego źródła o wnętrzu nie mówią?

Opis diecezji nie wspomina wyposażenia wnętrza, witraży, organów, dzwonów ani relikwii. Z tego powodu nie opisuję ich tutaj. Więcej o samej świątyni znajdziesz w tekście przewodnik po kościele Podwyższenia Krzyża Świętego.

Kiedy są odpusty w Lubieni?

Parafia w Lubieni obchodzi dwa odpusty: 14 września, w święto Podwyższenia Krzyża Świętego, które jest tytułem kościoła, oraz 21 maja ku czci św. Jana Nepomucena. 21 maja jest także dniem adoracji Najświętszego Sakramentu w parafii. Podaje to opis na stronie Diecezji Radomskiej; godziny Mszy odpustowych ogłasza parafia.

14 września: Podwyższenie Krzyża Świętego

Święto Podwyższenia Krzyża Świętego Kościół obchodzi 14 września. W liturgii tego dnia czyta się fragment Ewangelii według św. Jana (J 3,13-17), w którym Jezus porównuje swoje wywyższenie do węża wywyższonego przez Mojżesza na pustyni (por. Lb 21,4-9), oraz hymn z Listu do Filipian (Flp 2,6-11). Szczegóły odpustu w Lubieni opisuję w tekście odpust 14 września w Lubieni.

21 maja: św. Jan Nepomucen i dzień adoracji

Drugim patronem odpustowym jest św. Jan Nepomucen, którego wspomnienie przypada 21 maja w kalendarzu Kościoła w Polsce. Tego samego dnia parafia przeżywa swój dzień adoracji Najświętszego Sakramentu.

• 14 września - odpust Podwyższenia Krzyża Świętego, tytuł kościoła.
• 21 maja - odpust św. Jana Nepomucena.
• 21 maja - dzień adoracji Najświętszego Sakramentu w parafii.
• Godziny nabożeństw - ogłaszane przez parafię przed każdym odpustem, w gablocie i w ogłoszeniach.

Czym jest odpust parafialny?

Odpust parafialny to doroczna uroczystość ku czci patrona albo tajemnicy, której poświęcony jest kościół, charakteryzująca się uroczystą Mszą, często procesją, a w polskiej tradycji także kramami i spotkaniem rodzin. Odpust jako darowanie kar doczesnych to osobne pojęcie nauki Kościoła, opisane w KKK 1471.

Jak sprawdzić aktualne godziny Mszy w Lubieni?

Najpewniej sprawdzisz godziny Mszy w Lubieni w gablocie przy kościele, w ogłoszeniach po niedzielnej Mszy albo telefonicznie w kancelarii. Opis na stronie Diecezji Radomskiej (tekst z 2017 roku, strona sprawdzona w październiku 2026) podaje Msze niedzielne o 8:00, 9:30 i 11:30, ale dawna strona parafii z 2019 roku podawała częściowo inne godziny w dni powszednie.

Co podaje opis diecezji, a co dawna strona parafii?

Oba zapisy zgadzają się co do niedziel, różnią się przy świętach zniesionych i dniach powszednich.

Rodzaj dnia	Opis diecezji (tekst 2017, sprawdzony 10.2026)	Dawna strona parafii (06.2019)
Niedziele i uroczystości	8:00, 9:30, 11:30	8:00, 9:30, 11:30
Święta zniesione	9:00, 18:00	9:00, 17:00
Dni powszednie rano	7:00 (wt., śr., czw., sob.)	7:00 (wt., czw., sob.)
Dni powszednie wieczorem	18:00 (pon., pt.)	18:00 (pon., śr., pt.), we wrześniu-marcu 17:00

Tabela pokazuje zapisy z podanych lat. Przed przyjazdem zadzwoń do kancelarii albo sprawdź gablotę.

Gdzie znaleźć ogłoszenia parafialne z Lubieni?

Przy kościele i na niedzielnej Mszy. Parafia nie prowadzi obecnie własnej strony internetowej, a parafialubienia.pl nie publikuje ogłoszeń w jej imieniu. Aktualne informacje zdobędziesz tak:

1. Gablota przy kościele - pierwsze miejsce do sprawdzenia porządku Mszy i nabożeństw.
2. Ogłoszenia duszpasterskie - czytane na koniec niedzielnych Mszy, z zapowiedzią odpustów i rekolekcji.
3. Kancelaria parafialna - przy plebanii, właściwa dla intencji, dokumentów i zapisów.
4. Strona Diecezji Radomskiej - opis parafii z adresem i porządkiem Mszy, z zastrzeżeniem, że tekst powstał w 2017 roku.

Tradycje parafii: harcerska Droga Krzyżowa, Roraty i majowe

Najlepiej udokumentowaną tradycją parafii w Lubieni jest harcerska Droga Krzyżowa: według dawnej strony parafii w kwietniu 2019 roku odbyła się jej XVIII edycja. Ta sama strona opisywała Betlejemskie Światło Pokoju, Roraty i majowe; to zapis lat 2018-2021, nie program na dziś.

XVIII edycja w 2019 roku: seniorzy i 82 DH „Kubuś”

12 kwietnia 2019 roku w kościele w Lubieni odbyła się XVIII Harcerska Droga Krzyżowa. Wzięli w niej udział seniorzy z Harcerskiego Kręgu Seniorów „Łysica - Żubry”, harcerze 82 DH „Kubuś” i mieszkańcy. Po nabożeństwie wszyscy spotkali się „przy pączku”.

Betlejemskie Światło Pokoju w gminie Brody

23 grudnia 2018 roku harcerze 82 DH „Kubuś” przekazali Betlejemskie Światło Pokoju władzom gminy Brody i mieszkańcom. Hasło tamtej edycji brzmiało „Światło, które łączy”.

Jak wyglądały Roraty i nabożeństwa majowe?

Roraty w Adwencie 2019 odprawiano o 7:00, a majowe w 2020 roku o 17:30. Podaję zapisy z rokiem, bo godziny co sezon mogą być inne:

• Roraty (Adwent 2019) - w dni powszednie o 7:00, poprzedzone śpiewem Godzinek o 6:40.
• Nabożeństwa majowe (2020) - o 17:30, w niedziele o 15:30.
• Droga Krzyżowa (Wielki Post 2020) - w piątki o 17:00.
• Gorzkie Żale (Wielki Post 2020) - w niedziele o 11:30.
• Koło Różańcowe - wzmianka o jego działaniu w Lubieni z grudnia 2021.

Bł. abp Antoni Julian Nowowiejski: rodak z Lubieni

Bł. abp Antoni Julian Nowowiejski urodził się w Lubieni 11 lutego 1858 roku. Był biskupem płockim w latach 1908-1941, zmarł 28 maja 1941 roku w niemieckim obozie Soldau w Działdowie, a 13 czerwca 1999 roku w Warszawie Jan Paweł II beatyfikował go w gronie 108 męczenników II wojny światowej (według Wikipedii).

Kim był abp Nowowiejski?

Biskupem płockim i męczennikiem, najbardziej znanym człowiekiem urodzonym w Lubieni. Najważniejsze daty:

• Urodzenie - 11 lutego 1858 roku w Lubieni.
• Posługa - biskup płocki od 1908 do 1941 roku.
• Śmierć - 28 maja 1941 roku w obozie Soldau w Działdowie.
• Beatyfikacja - 13 czerwca 1999 roku w Warszawie, przez Jana Pawła II, w gronie 108 męczenników.
• Wspomnienie liturgiczne - 12 czerwca, wspólne dla 108 męczenników.

Kiedy wspomina się bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego?

Wspomnienie bł. Antoniego Juliana Nowowiejskiego przypada 12 czerwca, razem z pozostałymi błogosławionymi męczennikami II wojny światowej. Źródła nie podają, czy w Lubieni jest tablica lub kaplica ku jego czci.

Parafia i proboszcz w prawie kanonicznym

Parafia według Kodeksu Prawa Kanonicznego z 1983 roku to określona wspólnota wiernych, utworzona na sposób stały w Kościele partykularnym i powierzona proboszczowi jako jej własnemu pasterzowi pod władzą biskupa diecezjalnego (kan. 515 §1). Parafię w Lubieni utworzył w 1984 roku biskup Edward Materski.

Czym jest parafia według prawa kanonicznego?

To wspólnota ludzi, nie budynek.

„Parafia jest określoną wspólnotą wiernych, utworzoną na sposób stały w Kościele partykularnym, nad którą pieczę duszpasterską, pod władzą biskupa diecezjalnego, powierza się proboszczowi jako jej własnemu pasterzowi.” - Kodeks Prawa Kanonicznego, kan. 515 §1, 1983

Katechizm opisuje parafię jako miejsce, w którym wierni gromadzą się na niedzielne sprawowanie Eucharystii, uczą się nauki Chrystusa i praktykują miłość. - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 2179, wyd. polskie 1994 (parafraza)

Co należy do zadań proboszcza?

Proboszcz jest własnym pasterzem powierzonej mu parafii (kan. 519 KPK). W praktyce oznacza to sprawy, które zawsze załatwia się w kancelarii własnej parafii:

• Chrzest - zgłoszenie i przygotowanie rodziców oraz chrzestnych.
• Małżeństwo - spisanie protokołu przedślubnego i zapowiedzi.
• Pogrzeb - ustalenie terminu i liturgii z rodziną zmarłego.
• Zaświadczenia - na przykład dla chrzestnych czy świadków bierzmowania.

Czy parafialubienia.pl to strona parafii?

Nie. Parafialubienia.pl to niezależny przewodnik po kościele i parafii, prowadzony przez osobę świecką. Diecezja nadal podaje tę domenę jako adres parafii, dlatego piszę wprost: serwis nie przyjmuje intencji ani ofiar i nie publikuje ogłoszeń parafii. Wszystkie sprawy parafialne załatwisz w kancelarii przy kościele.

Najczęściej zadawane pytania

Jak zamówić intencję mszalną w Lubieni?

Intencje przyjmuje kancelaria parafialna albo zakrystia po Mszy. Ofiara za intencję jest dobrowolna, a jej wysokości nie narzuca prawo kościelne. Szczegóły ustalisz osobiście w parafii.

Czy kościół w Lubieni jest zabytkiem?

To kościół współczesny, zbudowany w latach 1983-1986. Dostępne źródła nie podają informacji o jego wpisie do rejestru zabytków. Znacznie starsza od kościoła jest sama wieś, której ziemię nadano w 1363 roku.

Czy harcerska Droga Krzyżowa w Lubieni odbywa się nadal?

Ostatni zapis, jaki znam, pochodzi z kwietnia 2019 roku, kiedy odbyła się XVIII edycja z udziałem seniorów i 82 DH „Kubuś”. Czy tradycja trwa, najlepiej sprawdzić w ogłoszeniach parafialnych przed Wielkim Postem.

Gdzie załatwić chrzest, ślub lub pogrzeb, mieszkając w Lubieni?

W kancelarii parafii Podwyższenia Krzyża Świętego przy ul. Iłżeckiej 41, jeśli mieszkasz w jednej z miejscowości parafii. Jeśli żyjesz poza nią, właściwa jest parafia twojego zamieszkania.

Co oznacza wezwanie Podwyższenia Krzyża Świętego?

Wezwanie wskazuje na święto 14 września, w którym Kościół czci Krzyż jako znak zbawienia. Nawiązuje do słów z J 3,14-15 o wywyższeniu Syna Człowieczego. Stąd tytuł kościoła i główny odpust parafii.

Ile lat ma parafia w Lubieni?

W 2026 roku parafia ma 42 lata, licząc od erekcji 1 stycznia 1984 roku. Kościół poświęcono 9 września 1986 roku, więc ma 40 lat. Sama wieś jest znacznie starsza: w 1363 roku bp Bodzanta nadał ziemię nad rzeką Lubienią pod jej założenie.

Źródła i literatura

1. Diecezja Radomska, Lubienia, parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego (tekst opisu z 2017 roku, strona sprawdzona w październiku 2026).
2. Wikipedia, Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Lubieni (na podstawie Rocznika Diecezji Radomskiej 2007 i 2018).
3. Rocznik Diecezji Radomskiej 2018, Kuria Diecezjalna w Radomiu.
4. Wikipedia, Lubienia (województwo świętokrzyskie).
5. Wikipedia, Antoni Julian Nowowiejski.
6. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983, kan. 102, 107, 515 §1, 519.
7. Katechizm Kościoła Katolickiego, wyd. polskie 1994, nr 1471 i 2179.
8. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia: Lb 21,4-9; Flp 2,6-11; J 3,13-17.
9. Jan Paweł II, homilia podczas beatyfikacji 108 męczenników II wojny światowej, Warszawa, 13 czerwca 1999.
10. Dawna strona parafialubienia.pl z lat 2018-2021 w archiwum Internet Archive (wpisy: Betlejemskie Światło Pokoju 2018, Harcerska Droga Krzyżowa 2019, Adwent 2019, nabożeństwa 2020).
11. Zdjęcie wyróżniające: Jolanta Dyr, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons, strona pliku.