Jak brzmi modlitwa św. jana pawła ii do ducha świętego?

Autor: Łukasz Cedro · zmiana 28.10.2026

Spis treści

Jak brzmi modlitwa św. Jana Pawła II o dary Ducha Świętego?

Modlitwa św. Jana Pawła II o dary Ducha Świętego to krótka prośba o siedem darów: mądrości, rozumu, umiejętności, rady, męstwa, pobożności i bojaźni Bożej. Przy każdym darze pada jego cel. Papież nie jest jej autorem. W książce „Dar i Tajemnica” z 1996 roku wspomina, że modlitwę przekazał mu ojciec, Karol Wojtyła senior, i że odmawiał ją codziennie.

Pełny tekst modlitwy o siedem darów

Podaję brzmienie, które najczęściej przedrukowują polskie modlitewniki i materiały katechetyczne. Porównałem kilka wydań. Różnią się pojedynczymi słowami, na przykład „ani” zamiast „lub”, ale kolejność darów i sens próśb wszędzie są te same.

„Duchu Święty, proszę Cię o dar Mądrości do lepszego poznawania Ciebie i Twoich doskonałości Bożych, o dar Rozumu do lepszego zrozumienia ducha tajemnic wiary świętej, o dar Umiejętności, abym w postępowaniu kierował się zasadami tejże wiary, o dar Rady, abym we wszystkim u Ciebie szukał rady i u Ciebie ją zawsze znajdował, o dar Męstwa, aby żadna bojaźń lub względy ziemskie nie mogły mnie od Ciebie odwieść, o dar Pobożności, abym zawsze służył Twojemu Majestatowi z synowską miłością, o dar Bojaźni Bożej, abym lękał się grzechu, który Ciebie, o Boże, obraża. Amen.” Brzmienie powszechnie spotykane w polskich modlitewnikach

Jaka jest kolejność darów w modlitwie?

Modlitwa wymienia dary w siedmiu prośbach. Najpierw idą trzy dary związane z poznaniem, potem dary związane z działaniem, a na końcu bojaźń Boża. Każda prośba ma swój cel:

1. Dar mądrości ma pomagać lepiej poznawać Boga i Jego doskonałości.
2. Dar rozumu ma prowadzić do głębszego zrozumienia tajemnic wiary.
3. Dar umiejętności ma sprawić, że w codziennym postępowaniu człowiek kieruje się zasadami wiary.
4. Dar rady to prośba, żeby we wszystkim szukać rady u Boga i ją znajdować.
5. Dar męstwa jest prośbą o to, by ani lęk, ani względy ziemskie nie oderwały człowieka od Boga.
6. Dar pobożności dotyczy służenia Bogu z synowską miłością, a nie ze strachu.
7. Bojaźń Boża zamyka listę i jest lękiem przed grzechem, który obraża Boga.

Ile trwa odmówienie modlitwy?

Około minuty, bo tekst liczy niespełna sto słów. Jeśli chcesz się go nauczyć na pamięć, zacznij od kolejności darów. Treść każdej prośby szybko podpowiada sama nazwa daru. Dzieci przygotowujące się do bierzmowania uczą się jej zwykle w kilka dni.

Skąd pochodzi modlitwa: wspomnienie z książki „Dar i Tajemnica”

Modlitwa o siedem darów pochodzi z domowej pobożności rodziny Wojtyłów w Wadowicach, a nie z dokumentu Kościoła. Jan Paweł II w książce „Dar i Tajemnica. W pięćdziesiątą rocznicę moich święceń kapłańskich” (Wydawnictwo Św. Stanisława BM, Kraków 1996) wspomina, że ojciec dał mu modlitewnik z modlitwą do Ducha Świętego i polecił odmawiać ją codziennie.

Modlitewnik od ojca Karola Wojtyły

Z lektury tej książki wynika jasno, że to wspomnienie osobiste, nie wykład nauki. Papież opisuje ojca jako człowieka głębokiej modlitwy, a modlitwę do Ducha Świętego jako coś, co towarzyszyło mu od młodości. Przytaczam to w parafrazie, bo w tekście, który ma żyć w internecie latami, wolę nie podawać z pamięci cytatu z książki. Kontekst wygląda tak:

• Karol Wojtyła senior, emerytowany oficer, samotnie wychowywał syna po śmierci żony.
• Modlitewnik z modlitwą do Ducha Świętego był darem ojca dla syna, jeszcze w Wadowicach.
• Papież podkreśla, że odmawiał tę modlitwę codziennie, także jako biskup Rzymu.
• Książka powstała w 1996 roku z okazji 50. rocznicy jego święceń kapłańskich.
• Polskie modlitewniki i strony katechetyczne łączą to wspomnienie z modlitwą o siedem darów w brzmieniu podanym wyżej.

Czy Jan Paweł II napisał tę modlitwę?

Nie. Przekonanie, że papież ułożył modlitwę o siedem darów, jest nieprawdziwe, choć łatwo trafić na nie w internecie. Sam papież przedstawia ją jako modlitwę z modlitewnika, który dostał od ojca. Był więc jej odbiorcą i popularyzatorem, a nie autorem. Nazwa „modlitwa Jana Pawła II” oznacza więc tylko tyle, że to modlitwa, którą on odmawiał.

Dlaczego w internecie krążą różne wersje?

Tekst przez dziesięciolecia przechodził z modlitewnika do modlitewnika, a potem z kartek katechetycznych do sieci. Po drodze pojawiały się drobne zmiany:

• raz pada „lub względy ziemskie”, raz „ani względy ziemskie”,
• niektóre wersje piszą nazwy darów wielką literą, inne małą,
• część stron dopisuje na końcu „Chwała Ojcu” albo „Przez Chrystusa, Pana naszego”,
• w kilku przedrukach zmieniono szyk, a umiejętność stoi po radzie,
• niektóre wersje skracają prośby do samych nazw darów.

Siedem darów Ducha Świętego w modlitwie i w Katechizmie

Dary Ducha Świętego to według Katechizmu Kościoła Katolickiego (KKK 1830-1831) trwałe dyspozycje. Czynią człowieka uległym na poruszenia Ducha Świętego, uzupełniają cnoty i w pełni należą do Chrystusa. Katechizm wymienia ich siedem: mądrość, rozum, radę, męstwo, umiejętność, pobożność i bojaźń Bożą, czyli dokładnie te, o które prosi modlitwa Jana Pawła II.

Tabela niżej zestawia dary z przykładami z codzienności. Objaśnienia odpowiadają ujęciu katechetycznemu, a przykłady są moje.

Dar	Co oznacza w ujęciu katechetycznym	Przykład z życia
Mądrość	Ocenianie spraw w świetle Boga, nie tylko korzyści	Wybór między pracą po godzinach a czasem dla rodziny
Rozum	Wnikanie w sens prawd wiary i Pisma Świętego	Lektura czytań niedzielnych ze zrozumieniem
Umiejętność	Właściwe odczytywanie stworzenia i rzeczy tego świata	Uczciwe podejście do nauki i zawodu
Rada	Trafne rozeznanie, co robić w konkretnej sytuacji	Decyzja o kierunku studiów albo przeprowadzce
Męstwo	Wytrwałość w dobru mimo lęku i presji	Przyznanie się do błędu w pracy
Pobożność	Synowska, ufna relacja z Bogiem	Modlitwa bez poczucia „odhaczania” obowiązku
Bojaźń Boża	Szacunek wobec Boga i lęk przed zranieniem Go grzechem	Unikanie sytuacji, które prowadzą do zła

Iz 11,1-2: biblijne źródło listy darów

Lista darów wyrasta z proroctwa Izajasza o potomku Jessego, na którym spocznie Duch Pański (Iz 11,1-2, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, 2000). Tekst hebrajski wymienia sześć określeń Ducha, wśród nich mądrość, rozum, radę, męstwo, wiedzę i bojaźń Pańską. Siódmy dar, pobożność, pojawił się w tradycji łacińskiej dzięki greckiemu przekładowi Septuaginty i łacińskiej Wulgacie. Stąd liczba siedem:

• Księga Izajasza mówi o Duchu, który spocznie na Mesjaszu.
• Biblia Tysiąclecia w Iz 11,2 tłumaczy jeden z darów jako „ducha wiedzy”, a katechizmowe słowo to „umiejętność”.
• Septuaginta oddała jedno określenie dwoma słowami, co dało pobożność i bojaźń.
• Wulgata utrwaliła tę listę w Kościele zachodnim.
• Katechizm (KKK 1831) wymienia siedem darów i odnosi je najpierw do Chrystusa.

Dary a owoce Ducha Świętego: czym się różnią?

Dary są uzdolnieniami, które Duch Święty daje człowiekowi. Owoce to widoczne skutki życia z Duchem. Święty Paweł wymienia owoce w Liście do Galatów (Ga 5,22-23): miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność i opanowanie. Katechizm (KKK 1832) podaje za tradycją Kościoła dwanaście owoców, bo dodaje między innymi wielkoduszność i czystość. Prościej: dar to ziarno, owoc to plon.

Jaki związek mają dary z bierzmowaniem?

Ścisły. Katechizm uczy, że bierzmowanie pomnaża i pogłębia łaskę chrztu, a wśród skutków sakramentu wymienia pomnożenie darów Ducha Świętego (KKK 1303). Dlatego modlitwa o siedem darów tak często trafia do zeszytów kandydatów do bierzmowania.

Jak odmawiać modlitwę o dary na co dzień?

Modlitwę o dary możesz odmówić w pięciu prostych krokach i zmieścić je w dwóch minutach. Kościół nie przepisuje dla niej pory dnia ani liczby powtórzeń, bo to modlitwa prywatna, a nie liturgiczna. Katechizm opisuje modlitwę jako wzniesienie duszy do Boga lub prośbę skierowaną do Niego o stosowne dobra (KKK 2559). To prośba zawierzona Bogu, a nie formuła, która gwarantuje skutek.

Jak wygląda modlitwa krok po kroku?

Ten schemat sprawdza się zarówno u dorosłych, jak i u dzieci:

1. Zrób znak krzyża i na chwilę się zatrzymaj, choćby na trzy oddechy.
2. Uświadom sobie, o co dziś prosisz, na przykład o spokojną głowę przed egzaminem.
3. Odmów powoli tekst modlitwy o siedem darów.
4. Dodaj jedną konkretną intencję własnymi słowami.
5. Zakończ modlitwą „Chwała Ojcu” i znakiem krzyża.

Przed nauką, pracą, bierzmowaniem i ważną decyzją

W praktyce ludzie sięgają po tę modlitwę w kilku typowych sytuacjach:

• Uczniowie odmawiają ją przed maturą, egzaminem albo kartkówką, prosząc szczególnie o dar rozumu.
• Kandydaci do bierzmowania uczą się jej w okresie przygotowania do sakramentu.
• Rodzice modlą się nią przed rozmową o trudnych sprawach rodzinnych, prosząc o dar rady.
• Osoby rozeznające powołanie wracają do niej przy decyzjach o życiu.
• Pracownicy odmawiają ją rano przed trudnym dniem albo nowym zadaniem.
• W Wielkim Poście można ją połączyć z rozważaniem stacji, które zebrałem w tekście Droga Krzyżowa: pełny tekst do odmówienia.

Czy trzeba ją odmawiać codziennie?

Nie, nie ma takiego obowiązku. Codzienne odmawianie było osobistym zwyczajem Jana Pawła II, przejętym od ojca, a nie przepisem kościelnym. Dla wielu osób stała pora, na przykład rano przy kawie, ułatwia jednak pamiętanie o modlitwie.

Jaki jest tekst modlitwy do Ducha Świętego?

Najczęściej odmawiana modlitwa do Ducha Świętego zaczyna się od słów „Przyjdź, Duchu Święty, napełnij serca swoich wiernych i zapal w nich ogień swojej miłości”. Ma też wezwanie oparte na Ps 104,30 o odnowieniu oblicza ziemi. Katechizm wskazuje ją jako tradycyjną formę wzywania Ducha i zachęca, by prosić Go o pomoc przed każdą modlitwą (KKK 2670-2672).

Jaka jest najkrótsza modlitwa do Ducha Świętego?

Najkrótsza jest sama inwokacja „Przyjdź, Duchu Święty”, a pełna forma z kolektą trwa około pół minuty. W powszechnie używanym polskim brzmieniu wygląda tak:

• Wezwanie: „Przyjdź, Duchu Święty, napełnij serca swoich wiernych i zapal w nich ogień swojej miłości”.
• Werset: „Ześlij Ducha swego, a powstanie życie”.
• Odpowiedź: „I odnowisz oblicze ziemi”.
• Modlitwa: „Boże, który pouczyłeś serca wiernych światłem Ducha Świętego, daj nam w tymże Duchu poznać, co jest prawe, i zawsze radować się Jego pociechą”.
• Zakończenie: „Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen”.

Przyjdź, Duchu Święty, Veni Creator i Litania do Ducha Świętego

Te formy różnią się długością i okazją. Hymn Veni Creator (po polsku „O Stworzycielu Duchu, przyjdź”) Kościół śpiewa przy bierzmowaniu, święceniach i na rozpoczęcie ważnych zgromadzeń. Sekwencję „Przybądź, Duchu Święty” odmawia się w liturgii uroczystości Zesłania Ducha Świętego. Litania to ciąg wezwań z odpowiedzią wiernych.

Modlitwa	Forma	Długość	Kiedy najczęściej
Przyjdź, Duchu Święty	Wezwanie z kolektą	ok. 30 sekund	Przed modlitwą, nauką, katechezą
Modlitwa o siedem darów	Prośba osobista	ok. 1 minuty	Codziennie, przed bierzmowaniem
Veni Creator	Hymn w kilku zwrotkach	3-5 minut śpiewem	Bierzmowanie, święcenia, początek roku
Sekwencja „Przybądź, Duchu Święty”	Tekst liturgiczny	ok. 2 minut	Uroczystość Zesłania Ducha Świętego
Litania do Ducha Świętego	Wezwania z odpowiedzią	5-7 minut	Nowenna przed Zesłaniem Ducha Świętego

Jaka jest modlitwa do Ducha Świętego o spokój wewnętrzny?

Nie ma jednej urzędowej modlitwy o spokój wewnętrzny. Można jednak połączyć modlitwę o siedem darów, z naciskiem na dar męstwa i dar rady, z krótkim wezwaniem: „Duchu Święty, daj mi pokój serca”. Biblijną podstawą są słowa o pokoju jako owocu Ducha (Ga 5,22) i obietnica Jezusa z Ewangelii według św. Jana (J 14,27).

Pokój jako owoc Ducha: Ga 5,22 i J 14,27

Pokój jest w Nowym Testamencie zarówno owocem Ducha, jak i darem samego Chrystusa. W Mowie Pożegnalnej Jezus mówi do uczniów:

„Pokój zostawiam wam, pokój mój daję wam.” J 14,27, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 2000

Do niepokoju wprost odnoszą się trzy fragmenty:

• Ga 5,22 wymienia pokój jako trzeci owoc Ducha, po miłości i radości.
• J 14,27 przedstawia pokój jako dar Jezusa, inny niż ten, który daje świat.
• Flp 4,6-7 zachęca, by o nic się zbytnio nie troskać, lecz przedstawiać prośby Bogu w modlitwie z dziękczynieniem.
• Ps 104,30 przypomina, że Duch odnawia oblicze ziemi, więc także ludzkie życie.

Który dar Ducha Świętego pomaga w niepokoju?

W tradycji duchowej najczęściej wskazuje się dar męstwa, który dotyczy wytrwania mimo lęku, oraz dar rady, który pomaga rozeznać, co zrobić. Dlatego przy niepokoju można dłużej zatrzymać się właśnie na tych dwóch prośbach.

Kiedy modlitwa nie wystarczy?

Wtedy, gdy lęk trwa tygodniami, odbiera sen albo utrudnia codzienne funkcjonowanie. Modlitwa i pomoc specjalisty się nie wykluczają. Sygnały, przy których dobrze sięgnąć po wsparcie:

• bezsenność albo budzenie się z lękiem przez kilka tygodni,
• napady paniki, kołatanie serca, duszności bez przyczyny medycznej,
• wycofanie się z pracy, nauki albo kontaktów z bliskimi,
• myśli rezygnacyjne lub poczucie beznadziei,
• niepokój, który narasta mimo modlitwy i rozmów z bliskimi.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem ani psychologiem. W kryzysie zadzwoń pod numer alarmowy 112.

Jaka jest modlitwa do św. Jana Pawła II?

Modlitwa do św. Jana Pawła II to prośba o jego wstawiennictwo u Boga. Najpewniej szukać jej w wydaniach z aprobatą kościelną: w modlitewnikach, w publikacjach sanktuariów związanych z papieżem i w materiałach diecezji. Jan Paweł II jest świętym Kościoła od kanonizacji 27 kwietnia 2014 roku, więc modlitwy do niego mają charakter prośby o wstawiennictwo, a nie adresowania próśb do niego jako do Boga.

Od błogosławionego do świętego: 2011 i 2014

Droga do kanonizacji trwała niecałe dziewięć lat od śmierci papieża:

• 2 kwietnia 2005 roku Jan Paweł II zmarł w Watykanie.
• 1 maja 2011 roku Benedykt XVI ogłosił go błogosławionym.
• 27 kwietnia 2014 roku papież Franciszek kanonizował go razem z Janem XXIII.
• Wspomnienie liturgiczne jest wpisane do kalendarza Kościoła w Polsce. Jego datę i rangę w danym roku sprawdzisz w kalendarzu liturgicznym (ordo) swojej diecezji.

Gdzie szukać tekstów modlitw z aprobatą kościelną?

Najlepiej w modlitewniku z imprimatur albo w publikacji sanktuarium. Litanię do św. Jana Pawła II i nowenny wydaje kilka wydawnictw katolickich, a na stronie redakcyjnej książki zobaczysz, czy tekst ma aprobatę biskupa. Ta sama zasada dotyczy modlitw do innych świętych. Przykładem jest modlitwa do św. Jana Nepomucena, czyli św. Jan Nepomucen, drugi patron Lubieni. Kult tego świętego widać w całym regionie, a o tym, skąd się wzięły figury św. Jana Nepomucena przy mostach, piszę osobno.

Co łączy Jana Pawła II z Lubienią?

Dwie rzeczy. 13 czerwca 1999 roku Jan Paweł II beatyfikował w Warszawie 108 męczenników II wojny światowej. Był wśród nich abp Antoni Julian Nowowiejski, urodzony w Lubieni 11 lutego 1858 roku, biskup płocki, który zmarł w obozie Soldau w Działdowie w 1941 roku. Poza tym szkoła podstawowa w Lubieni nosi imię Jana Pawła II od 2005 roku. Kto chce modlić się do rodaka z Lubieni, znajdzie tekst w artykule modlitwa za wstawiennictwem bł. abp. Nowowiejskiego.

• bł. abp Antoni Julian Nowowiejski: urodzony w Lubieni w 1858 roku, biskup płocki w latach 1908-1941,
• beatyfikacja: 13 czerwca 1999 roku, w gronie 108 męczenników,
• wspomnienie bł. abp. Nowowiejskiego w kalendarzu: 12 czerwca,
• Szkoła Podstawowa im. Jana Pawła II w Lubieni: patron od 2005 roku.

Jan Paweł II a Duch Święty: encyklika Dominum et Vivificantem

Encyklika Dominum et Vivificantem, ogłoszona 18 maja 1986 roku, w całości poświęcona jest Duchowi Świętemu w życiu Kościoła i świata. Dopełnia dwie wcześniejsze encykliki trynitarne Jana Pawła II: Redemptor hominis o Chrystusie i Dives in misericordia o Bogu Ojcu. Osobista modlitwa o dary to pobożność, a encyklika to nauczanie papieskie, czyli dwa różne poziomy.

Co Jan Paweł II pisał o Duchu Świętym w encyklice?

Encyklika przedstawia Ducha Świętego jako Pana i Ożywiciela, bo od tych słów z Credo pochodzi jej łaciński tytuł. Główne wątki:

• Duch Święty jako Dar w życiu Trójcy Świętej i w dziele zbawienia,
• Duch, który „przekonuje świat o grzechu”, w nawiązaniu do Ewangelii według św. Jana,
• Duch jako źródło życia wobec współczesnych postaw odrzucających Boga,
• związek encykliki z przygotowaniem Kościoła do roku 2000,
• Kościół jako wspólnota, która modli się o przyjście Ducha.

Pełny tekst po polsku udostępnia Stolica Apostolska na stronie vatican.va, w dziale encyklik Jana Pawła II.

„Niech zstąpi Duch Twój”: Warszawa 1979

To najbardziej znane wezwanie papieża do Ducha Świętego. Padło 2 czerwca 1979 roku w homilii na placu Zwycięstwa w Warszawie, podczas pierwszej pielgrzymki do Polski, w wigilię uroczystości Zesłania Ducha Świętego:

„Niech zstąpi Duch Twój! Niech zstąpi Duch Twój! I odnowi oblicze ziemi. Tej ziemi!” Jan Paweł II, homilia na placu Zwycięstwa w Warszawie, 2 czerwca 1979

Słowa nawiązują do Ps 104,30, a dopowiedzenie „Tej ziemi” odnosiło wezwanie wprost do Polski. W historii regionu, którą się zajmuję, rok 1979 to także czas, gdy w Lubieni dojrzewała myśl o własnym duszpasterstwie. Kaplicę urządzono tam w 1980 roku, a parafię erygowano 1 stycznia 1984 roku. Sam związek z homilią byłby jednak dopowiedzeniem, więc zostawiam te fakty obok siebie, bez wiązania przyczynowego.

Najczęściej zadawane pytania

Jak brzmi nowenna do Jana Pawła II o uzdrowienie?

Nie ma jednego urzędowego tekstu takiej nowenny. Sanktuaria i wydawnictwa katolickie wydają nowenny, w których przez dziewięć dni odmawia się modlitwę o łaski za wstawiennictwem św. Jana Pawła II, zwykle z rozważaniem jego słów. Wybierz wydanie z aprobatą kościelną i traktuj nowennę jako prośbę zawierzoną Bogu, a nie jako zamiennik leczenia.

Czym różni się Litania do Ducha Świętego od modlitwy o dary?

Litania to ciąg krótkich wezwań, na które wierni odpowiadają, i często odmawia się ją wspólnie. Modlitwa o dary jest krótką prośbą osobistą o siedem konkretnych darów. Obie można łączyć, na przykład w dniach przed Zesłaniem Ducha Świętego.

Czy modlitwę o dary można odmawiać w intencji innej osoby?

Tak. Wystarczy zmienić formę na „proszę Cię dla niego o dar mądrości”. Katechizm opisuje modlitwę wstawienniczą jako prośbę na wzór modlitwy Jezusa (KKK 2634-2636). Rodzice i chrzestni często modlą się tak za kandydata do bierzmowania.

Czy modlitwę o siedem darów można odmawiać własnymi słowami?

Tak. To modlitwa prywatna, więc jej brzmienie nie jest liturgicznie wiążące. Wiele osób zachowuje kolejność darów, a cel każdego z nich dopowiada po swojemu, na przykład „o dar rady przy jutrzejszej rozmowie”.

Kiedy w roku liturgicznym szczególnie modlić się do Ducha Świętego?

Najmocniej w dziewięciu dniach przed uroczystością Zesłania Ducha Świętego, która przypada 50 dni po Wielkanocy. Tradycja tej nowenny nawiązuje do modlitwy apostołów z Maryją w Wieczerniku. Drugą naturalną okazją jest okres przygotowania do bierzmowania.

Czy modlitwa o dary jest częścią liturgii Kościoła?

Nie. To modlitwa pobożności prywatnej, spotykana w modlitewnikach i materiałach katechetycznych, ale nieobecna w Mszale ani w Liturgii Godzin. Liturgia wzywa Ducha Świętego hymnem Veni Creator i Sekwencją z uroczystości Zesłania Ducha Świętego.

Źródła i literatura

1. Katechizm Kościoła Katolickiego, wyd. II poprawione, Pallottinum, Poznań 2002: KKK 1303, 1830-1832, 2559, 2634-2636, 2670-2672.
2. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 2000: Iz 11,1-2; Ga 5,22-23; J 14,27; Flp 4,6-7; Ps 104,30. Wersja online: Biblia Tysiąclecia, biblia.deon.pl.
3. Jan Paweł II, Dar i Tajemnica. W pięćdziesiątą rocznicę moich święceń kapłańskich, Wydawnictwo Św. Stanisława BM, Kraków 1996.
4. Jan Paweł II, encyklika Dominum et Vivificantem, 18 maja 1986: Encykliki Jana Pawła II, vatican.va.
5. Jan Paweł II, homilia na placu Zwycięstwa w Warszawie, 2 czerwca 1979.
6. Antoni Julian Nowowiejski, Wikipedia (dostęp: październik 2026).
7. Lubienia (województwo świętokrzyskie), Wikipedia (dostęp: październik 2026).
8. Lubienia, parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, Diecezja Radomska (dostęp: październik 2026).