Wielki Czwartek - Ostatnia Wieczerza i ustanowienie Eucharystii

Autor: · zmiana

Spis treści

O co chodzi w Wielki Czwartek?

Wielki Czwartek to dzień, w którym Kościół wspomina Ostatnią Wieczerzę Jezusa Chrystusa z apostołami. Według Katechizmu Kościoła Katolickiego (KKK 1337, 1992) Jezus ustanowił wtedy Eucharystię jako pamiątkę swojej śmierci i zmartwychwstania. Polecił też apostołom sprawować ją aż do swojego powrotu. Wieczorna Msza Wieczerzy Pańskiej otwiera Triduum Paschalne.

Od lat zajmuję się historią Staropolskiego Okręgu Przemysłowego i parafii, które powstały przy dawnych kopalniach. Najwięcej o Wielkim Czwartku dowiedziałem się jednak nie w archiwach, tylko z lektury trzech tekstów: Ewangelii, Katechizmu i dokumentu Paschalis sollemnitatis. Ten przewodnik jest niezależny i nie reprezentuje żadnej parafii. Wyjaśnia, co oznaczają obrzędy, które zobaczysz w swoim kościele.

Jakie miejsce zajmuje Wielki Czwartek w roku liturgicznym?

Wielki Czwartek kończy Wielki Post, a wieczorem zaczyna Triduum Paschalne. Rano w wielu diecezjach odbywa się jeszcze Msza Krzyżma. Wieczorem sprawuje się Mszę Wieczerzy Pańskiej, od której liczy się trzy święte dni. Dzień jest więc granicą między dwoma okresami:

  • Wielki Post trwa od Środy Popielcowej do Mszy Wieczerzy Pańskiej, która go zamyka.
  • Triduum Paschalne obejmuje wieczór Wielkiego Czwartku, Wielki Piątek, Wielką Sobotę i Wigilię Paschalną.
  • Niedziela Zmartwychwstania zamyka Triduum, a jej uroczystość przechodzi w Oktawę Wielkanocy.
  • Wielki Tydzień zaczyna się w Niedzielę Palmową i obejmuje zarówno końcówkę Postu, jak i całe Triduum.
  • Data Wielkiego Czwartku jest ruchoma, bo zależy od daty Wielkanocy. To zawsze czwartek bezpośrednio przed Niedzielą Zmartwychwstania.

Jeśli porządek tych dni wciąż Ci się myli, przeczytaj tekst o tym, co wydarzyło się w Wielki Czwartek według nauczania Kościoła katolickiego. Wydarzenia są tam ułożone chronologicznie.

Dlaczego w Wielki Czwartek mówi się o ustanowieniu kapłaństwa?

Kapłaństwo pojawia się w Wielki Czwartek, bo KKK 1337 łączy ustanowienie Eucharystii z poleceniem przekazanym apostołom. Katechizm opisuje, że Jezus nakazał im celebrować Eucharystię aż do swojego powrotu i ustanowił ich wtedy kapłanami Nowego Testamentu. Z tego powodu w Wielki Czwartek wspomina się w modlitwie biskupów i prezbiterów.

Jezus ustanowił Eucharystię jako pamiątkę swojej śmierci i zmartwychwstania i nakazał apostołom sprawować ją aż do swego powrotu (parafraza). - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1337, 1992

Ostatnia Wieczerza w Biblii: Łk 22,14-20, 1 Kor 11,23-26 i J 13,1-15

Ostatnia Wieczerza to posiłek Jezusa z Dwunastoma w przeddzień męki. Nowy Testament opisuje go w kilku miejscach. Słowa ustanowienia Eucharystii podają św. Łukasz (Łk 22,14-20) i św. Paweł Apostoł (1 Kor 11,23-26). Św. Jan Ewangelista nie opisuje ustanowienia w tej formie. W J 13,1-15 opowiada natomiast o umyciu nóg uczniom.

Które fragmenty Nowego Testamentu opisują ustanowienie Eucharystii?

Słowa nad chlebem i kielichem zapisały trzy Ewangelie synoptyczne oraz Pierwszy List do Koryntian. Paweł pisał do Koryntian wcześniej, niż powstały Ewangelie. Jego relację czyta się w liturgii właśnie w Wielki Czwartek. Poniższa tabela pokazuje, który tekst za co odpowiada:

Fragment (Biblia Tysiąclecia) Autor Co opisuje Gdzie usłyszysz go w Wielki Czwartek
Łk 22,14-20 św. Łukasz Wieczerzę paschalną, słowa nad chlebem i kielichem, polecenie „to czyńcie na moją pamiątkę” Tekst do osobistej lektury; tego dnia nie jest czytaniem mszalnym
1 Kor 11,23-26 św. Paweł Apostoł Przekaz o ustanowieniu Eucharystii „tej nocy, której został wydany” Drugie czytanie Mszy Wieczerzy Pańskiej
J 13,1-15 św. Jan Ewangelista Umycie nóg i nakaz naśladowania przykładu Jezusa Ewangelia Mszy Wieczerzy Pańskiej
Wj 12,1-8.11-14 Księga Wyjścia Przepisy o wieczerzy paschalnej w Egipcie Pierwsze czytanie Mszy Wieczerzy Pańskiej

„To czyńcie na moją pamiątkę!” - Ewangelia według św. Łukasza, Łk 22,19, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 1999

Jeśli chcesz dokładniej poznać samo wydarzenie, czyli Wieczernik, paschalny kontekst i kolejność gestów, przeczytaj artykuł Ostatnia Wieczerza: co wydarzyło się w Wieczerniku.

Dlaczego Ewangelia Jana opowiada o umyciu nóg zamiast o chlebie i kielichu?

Ewangelia Jana w opisie Ostatniej Wieczerzy stawia w centrum służbę, a nie słowa nad chlebem i winem. Jezus wstaje od stołu, zdejmuje szaty, nalewa wody do misy i obmywa uczniom nogi (J 13,4-5). Rozmowa z Piotrem pokazuje, jak trudno było uczniom przyjąć taki gest od Nauczyciela. Kościół czyta ten fragment w Wielki Czwartek, aby Eucharystii nie oddzielać od miłości bliźniego.

Jaką rolę w opisie Ostatniej Wieczerzy pełni przykazanie miłości?

Przykazanie miłości wyjaśnia, co oznacza gest umycia nóg. W J 13,34 Jezus daje uczniom „przykazanie nowe”: mają się miłować tak, jak On ich umiłował. KKK 1337 zestawia umycie nóg, przykazanie miłości i ustanowienie Eucharystii jako jedną całość tego wieczoru.

  • Gest: umycie nóg (J 13,1-15) pokazuje miłość jako konkretną służbę.
  • Słowo: przykazanie nowe (J 13,34) nazywa tę miłość wprost.
  • Sakrament: Eucharystia (Łk 22,19-20) jest według KKK 1337 zadatkiem tej miłości.
  • Polecenie: „Dałem wam bowiem przykład” (J 13,15) przenosi gest Jezusa na życie uczniów.

Co się dzieje w Wielki Czwartek?

W Wielki Czwartek odbywają się dwie różne celebracje. Pierwsza to Msza Krzyżma, którą sprawuje biskup z prezbiterami swojej diecezji. Druga to wieczorna Msza Wieczerzy Pańskiej w kościołach parafialnych. Dokument Kongregacji Kultu Bożego Paschalis sollemnitatis (1988) opisuje je jako dwie odrębne liturgie o innym celu i innym miejscu.

W jakiej celebracji błogosławi się oleje używane w sakramentach?

Oleje błogosławi się podczas Mszy Krzyżma, w kościele katedralnym. Biskup błogosławi olej chorych i olej katechumenów oraz konsekruje krzyżmo. Prezbiterzy odnawiają podczas tej Mszy swoje przyrzeczenia kapłańskie. Paschalis sollemnitatis dopuszcza przeniesienie Mszy Krzyżma na inny dzień bliski Wielkanocy, jeśli trudno w Wielki Czwartek zgromadzić duchowieństwo i wiernych. Tę liturgię odprawia się w katedrze, nie w każdym kościele parafialnym.

  • Krzyżmo służy do namaszczenia przy chrzcie i bierzmowaniu oraz podczas święceń.
  • Olej katechumenów stosuje się przed chrztem.
  • Olej chorych stosuje się w sakramencie namaszczenia chorych.
  • Odnowienie przyrzeczeń łączy Mszę Krzyżma z pamiątką ustanowienia kapłaństwa.
  • Termin i godzinę Mszy Krzyżma ogłasza każda diecezja osobno. Diecezja Radomska podaje je w swoich komunikatach.

Kiedy zaczyna się Triduum Paschalne?

Triduum Paschalne zaczyna się wieczorem w Wielki Czwartek, wraz z Mszą Wieczerzy Pańskiej. Do tej chwili trwa Wielki Post. Według Paschalis sollemnitatis Mszę Wieczerzy Pańskiej sprawuje się wieczorem, w porze odpowiedniej dla udziału całej wspólnoty. Więcej o następnych dniach przeczytasz w artykule Wielki Piątek: znaczenie dnia śmierci Jezusa.

Cecha Msza Krzyżma Msza Wieczerzy Pańskiej
Kto przewodniczy Biskup diecezjalny z prezbiterium Proboszcz lub inny kapłan w parafii
Miejsce Zwykle kościół katedralny Kościoły parafialne i rektoralne
Pora Przed południem lub w innym dniu bliskim Wielkanocy Wieczór Wielkiego Czwartku
Główny znak Poświęcenie olejów, odnowienie przyrzeczeń kapłańskich Pamiątka Ostatniej Wieczerzy, możliwe umycie nóg, przeniesienie Najświętszego Sakramentu
Związek z Triduum Nie należy do Triduum Otwiera Triduum Paschalne

Źródło porównania: Kongregacja Kultu Bożego, Paschalis sollemnitatis, 16.01.1988, część o Wielkim Czwartku.

Czym się różni msza święta od Eucharystii?

Eucharystia to sakrament Ciała i Krwi Chrystusa oraz celebracja, w której Kościół go sprawuje. Katechizm (KKK 1328-1332) wymienia kilka jej nazw, a każda podkreśla inny aspekt. Nazwa „Msza święta” jest jedną z nich. Według KKK 1332 pochodzi od posłania wiernych (łac. missio) na zakończenie liturgii. W codziennym języku „Msza” i „Eucharystia” oznaczają więc tę samą celebrację.

Eucharystia, Msza i Komunia: jakie znaczenie mają te trzy określenia?

Te trzy słowa nie są wymienne, choć dotyczą tej samej rzeczywistości. Najczęstsze nieporozumienie polega na utożsamianiu Eucharystii tylko z chwilą przyjęcia Komunii. KKK 1328-1332 podaje następujące nazwy:

  • Eucharystia oznacza dziękczynienie. Nawiązuje do błogosławieństwa, które Jezus wypowiedział nad chlebem i kielichem (KKK 1328).
  • Wieczerza Pańska wskazuje na Ostatnią Wieczerzę i od niej pochodzi nazwa wielkoczwartkowej Mszy (KKK 1329).
  • Łamanie chleba to określenie pierwszych chrześcijan, znane z Dziejów Apostolskich (KKK 1329).
  • Pamiątka męki i zmartwychwstania oraz Najświętsza Ofiara wskazują na związek z ofiarą Chrystusa (KKK 1330).
  • Komunia oznacza zjednoczenie z Chrystusem i z Kościołem przez przyjęcie sakramentu (KKK 1331).
  • Msza święta pochodzi od posłania wiernych, które kończy liturgię (KKK 1332).

Bogactwo nazw tego sakramentu wyraża jego niewyczerpane bogactwo; każda z nich ukazuje inny jego aspekt (parafraza). - Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1328, 1992

Jak wyjaśnić dziecku różnicę między Komunią a całą celebracją?

Dziecku najłatwiej wyjaśnić tę różnicę na przykładzie rodzinnego obiadu. Cała Msza przypomina spotkanie przy stole: najpierw rozmowa, czyli liturgia słowa, potem przygotowanie i modlitwa nad darami, a na końcu wspólny posiłek. Komunia odpowiada temu posiłkowi, ale jest tylko jedną z części spotkania. W Wielki Czwartek ten obraz dobrze pasuje do Ewangelii, bo cała celebracja nawiązuje do wieczerzy.

Jak przebiega Msza Wieczerzy Pańskiej?

Msza Wieczerzy Pańskiej ma znaną strukturę Mszy, ale zawiera kilka elementów, które występują tylko tego wieczoru. Mszał rzymski dla diecezji polskich przewiduje uroczyste „Chwała na wysokości Bogu”, możliwy obrzęd umycia nóg i przeniesienie Najświętszego Sakramentu zamiast zwykłego rozesłania. Kolejność wygląda następująco:

  1. Obrzędy wstępne: podczas hymnu „Chwała na wysokości Bogu” biją dzwony, które potem według tradycji milkną aż do Wigilii Paschalnej.
  2. Liturgia słowa: Wj 12,1-8.11-14, Psalm 116, 1 Kor 11,23-26 i Ewangelia J 13,1-15.
  3. Homilia: według Paschalis sollemnitatis powinna wyjaśniać ustanowienie Eucharystii, kapłaństwa i przykazanie miłości braterskiej.
  4. Umycie nóg: obrzęd, który odbywa się tam, gdzie przemawiają za nim racje duszpasterskie.
  5. Liturgia eucharystyczna: przygotowanie darów, modlitwa eucharystyczna i Komunia.
  6. Przeniesienie Najświętszego Sakramentu do miejsca przechowania, bez końcowego błogosławieństwa i rozesłania.
  7. Obnażenie ołtarza: ołtarz zostaje bez obrusa i kwiatów.

Czy obrzęd umycia nóg musi odbywać się podczas każdej Mszy Wieczerzy Pańskiej?

Nie. Obrzęd umycia nóg nie jest obowiązkowy. Paschalis sollemnitatis zaleca go tam, gdzie racje duszpasterskie za nim przemawiają, a decyzję podejmuje się w konkretnym kościele. Jeśli obrzęd się odbywa, celebrans po homilii obmywa nogi kilku wybranym osobom, nawiązując do J 13,1-15. Brak tego obrzędu nie zmienia ważności ani sensu liturgii.

„Dałem wam bowiem przykład, abyście i wy tak czynili, jak Ja wam uczyniłem.” - Ewangelia według św. Jana, J 13,15, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum 1999

Na jakie znaki warto zwrócić uwagę podczas wieczornej liturgii?

Ta liturgia mówi więcej przez znaki niż przez słowa. Osoba, która pierwszy raz uczestniczy w niej świadomie, zauważy kilka rzeczy, których nie ma w zwykłą niedzielę:

  • Biały kolor szat kapłana po fioletowym Wielkim Poście.
  • Dzwony przy „Chwała” i ich milczenie przez resztę Triduum. Zamiast dzwonków często słychać kołatki.
  • Puste tabernakulum na początku Mszy. Komunię rozdaje się z hostii konsekrowanych podczas tej celebracji.
  • Procesja z Najświętszym Sakramentem zamiast zwykłego wyjścia celebransa.
  • Cisza na zakończenie: Msza kończy się bez formuły rozesłania, bo liturgia Triduum trwa dalej.

Co się mówi po „bierzcie i jedzcie z tego wszyscy”?

Po słowach „Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy” kapłan kończy formułę nad chlebem, pokazuje wiernym Hostię, a potem wypowiada słowa nad kielichem, zakończone poleceniem „to czyńcie na moją pamiątkę”. Dopiero potem wzywa zgromadzenie do wyznania tajemnicy wiary. Wierni odpowiadają aklamacją zapisaną w Mszale rzymskim dla diecezji polskich.

Jakie słowa wypowiada kapłan podczas modlitwy eucharystycznej?

Słowa ustanowienia wypowiada sam kapłan. Wierni ich nie powtarzają. Te słowa należą do modlitwy eucharystycznej, którą celebrans wypowiada w imieniu całego zgromadzenia. Kolejność tej części jest następująca:

  1. Słowa nad chlebem: „Bierzcie i jedzcie z tego wszyscy”, wzorowane na Łk 22,19 i 1 Kor 11,24.
  2. Ukazanie Hostii wiernym i przyklęknięcie kapłana.
  3. Słowa nad kielichem: „Bierzcie i pijcie z niego wszyscy”, wzorowane na Łk 22,20 i 1 Kor 11,25.
  4. Polecenie pamiątki: „To czyńcie na moją pamiątkę”, którym kończą się słowa ustanowienia.
  5. Ukazanie kielicha i drugie przyklęknięcie.
  6. Wezwanie do aklamacji, czyli zaproszenie do wyznania tajemnicy wiary.

W którym momencie zgromadzenie wypowiada aklamację po przeistoczeniu?

Zgromadzenie wypowiada aklamację dopiero po przeistoczeniu chleba i wina, kiedy kapłan wezwie do wyznania tajemnicy wiary. Mszał przewiduje kilka formuł aklamacji. Wszystkie wyznają śmierć i zmartwychwstanie Chrystusa oraz oczekiwanie na Jego przyjście. Jeśli nie znasz tekstu na pamięć, możesz skorzystać z mszalika, z tekstów rozdawanych w kościele albo po prostu słuchać, jak odpowiada zgromadzenie. Słowa kapłana i odpowiedź wiernych to dwie osobne chwile, których nie należy łączyć.

Ciemnica i adoracja: co się dzieje po zakończeniu liturgii?

Ciemnica to tradycyjna polska nazwa miejsca, gdzie po Mszy Wieczerzy Pańskiej przechowuje się Najświętszy Sakrament. Nazwa nawiązuje do nocy, którą Jezus spędził pojmany przed sądem. Paschalis sollemnitatis (1988) opisuje to miejsce jako kaplicę przechowania, przygotowaną do adoracji, a nie do inscenizacji więzienia czy grobu.

Dokąd przenosi się Najświętszy Sakrament po wieczornej celebracji?

Po Komunii kapłan przenosi Najświętszy Sakrament w procesji do kaplicy albo bocznego ołtarza, przygotowanego poza prezbiterium. Tam umieszcza go w zamkniętym tabernakulum lub puszce. Wierni mogą trwać na adoracji do późnego wieczoru. Według dokumentu po północy adoracja odbywa się już bez uroczystej oprawy, bo zaczyna się dzień męki Pańskiej.

  • Procesja odbywa się zwykle przy śpiewie hymnu eucharystycznego, ze świecami i kadzidłem.
  • Tabernakulum w ołtarzu głównym pozostaje puste i otwarte aż do Wigilii Paschalnej.
  • Wystawienia w monstrancji tego wieczoru nie urządza się. Sakrament pozostaje w zamkniętym tabernakulum.
  • Czas adoracji ustala każda parafia. Informację znajdziesz w ogłoszeniach z Niedzieli Palmowej.
  • Komunię w Wielki Piątek rozdaje się z hostii przechowywanych w tym miejscu, bo tego dnia nie odprawia się Mszy.

Czym ciemnica różni się od Grobu Pańskiego?

Ciemnica i Grób Pański to dwa różne miejsca i dwa różne dni. W ciemnicy adoruje się Najświętszy Sakrament od wieczoru Wielkiego Czwartku. Grób Pański przygotowuje się po liturgii Wielkiego Piątku. Paschalis sollemnitatis wyraźnie zaleca, aby miejsca przechowania nie urządzać na kształt grobu. Ludowe dekoracje kraty czy więzienia pochodzą z pobożności ludowej, a nie z przepisów liturgicznych.

Jakie znaczenie ma pozostawienie ołtarza bez nakrycia?

Obnażenie ołtarza oznacza przejście do dni męki. Po przeniesieniu Najświętszego Sakramentu z ołtarza zdejmuje się obrusy, a w kościele usuwa się lub zasłania krzyże, zgodnie z przepisami dla danego miejsca. Pusty ołtarz pozostaje taki przez Wielki Piątek. Kościół przygotowuje się wtedy do adoracji krzyża, opisanej w artykule Wielki Piątek: liturgia, adoracja krzyża i Komunia.

Udział w liturgii Wielkiego Czwartku: przygotowanie krok po kroku

Przygotowanie do Wielkiego Czwartku wymaga trzech rzeczy: lektury J 13,1-15, sprawdzenia godzin we własnym kościele i poznania obrzędów Wielkiego Piątku. Godzin Mszy Wieczerzy Pańskiej nie podaję, ponieważ każda parafia ustala je co roku osobno i ogłasza w Niedzielę Palmową. Ten serwis jest niezależnym przewodnikiem i nie publikuje ogłoszeń parafialnych.

Jaki fragment Ewangelii warto przeczytać przed wieczorną liturgią?

Przed wieczorną liturgią warto przeczytać J 13,1-15, czyli Ewangelię tej Mszy. Zajmuje to około pięciu minut. Jeśli masz więcej czasu, dodaj 1 Kor 11,23-26, a do porównania Łk 22,14-20. Tak można się przygotować:

  1. Przeczytaj J 13,1-15 w Biblii Tysiąclecia i zatrzymaj się przy rozmowie Jezusa z Piotrem.
  2. Porównaj z Łk 22,14-20 i zwróć uwagę, które słowa usłyszysz podczas modlitwy eucharystycznej.
  3. Przeczytaj KKK 1337-1340, aby zrozumieć, jak Kościół łączy Eucharystię z Paschą.
  4. Sprawdź godzinę Mszy w ogłoszeniach, w gablocie albo w kancelarii swojej parafii.
  5. Zaplanuj czas na adorację po liturgii, nawet kilkanaście minut.
  6. Przejrzyj obrzędy Wielkiego Piątku, bo Triduum to jedna celebracja rozłożona na trzy dni.

Jak sprawdzić porządek Triduum w Lubieni?

Porządek Triduum w Lubieni najpewniej sprawdzisz w ogłoszeniach parafialnych, w gablocie przy kościele przy ul. Iłżeckiej 41 albo w kancelarii parafii. Parafia nie ma obecnie osobnej oficjalnej strony. Opis na stronie Diecezji Radomskiej nadal kieruje pod adres, pod którym działa ten niezależny serwis. Nie przenoszę tu godzin z dawnej strony parafii, bo dotyczyły innych lat i innych nabożeństw.

  • Kościół: pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, budowany w latach 1983-1986, poświęcony 9 września 1986 r. przez bp. Edwarda Materskiego (Diecezja Radomska).
  • Parafia: erygowana 1 stycznia 1984 r. na terenie wydzielonym z parafii Krynki, dekanat starachowicki południowy.
  • Odpust główny: 14 września, w święto Podwyższenia Krzyża Świętego.
  • Aktualne godziny: wyłącznie z ogłoszeń parafialnych lub od kancelarii.

Jak połączyć lekturę o Wielkim Czwartku z poznawaniem Wielkiego Piątku?

Najlepiej czytać o tych dniach w tej samej kolejności, w jakiej je przeżywasz: po Wielkim Czwartku sięgnij po tekst o Wielkim Piątku. Ołtarz pozostawiony bez nakrycia prowadzi wprost do adoracji krzyża. Dla parafii w Lubieni krzyż ma szczególne znaczenie, bo jest patronem kościoła. Historię tego wezwania opisuję w artykule Podwyższenie Krzyża Świętego: święto 14 września i jego historia.

Najczęściej zadawane pytania

O co chodzi w Wielkim Tygodniu?

Wielki Tydzień trwa od Niedzieli Palmowej do Niedzieli Zmartwychwstania i upamiętnia ostatnie dni życia Jezusa: wjazd do Jerozolimy, Ostatnią Wieczerzę, mękę, śmierć i zmartwychwstanie. Jego szczytem jest Triduum Paschalne, które zaczyna się wieczorem w Wielki Czwartek. Porządek tych dni opisują Mszał rzymski i Paschalis sollemnitatis.

Czy wieczorna liturgia jest przedstawieniem Ostatniej Wieczerzy?

Nie. Msza Wieczerzy Pańskiej nie jest inscenizacją wydarzenia sprzed dwóch tysięcy lat. KKK 1362-1364 wyjaśnia Eucharystię jako pamiątkę w biblijnym sensie, czyli uobecnienie zbawczego dzieła Chrystusa, a nie samo wspomnienie. Nawet umycie nóg jest znakiem liturgicznym, a nie odgrywaniem scen.

Czy w domu można przeczytać opis Ostatniej Wieczerzy?

Tak. Do lektury osobistej lub rodzinnej dobrze nadają się Łk 22,14-20 oraz J 13,1-15. Pierwszy fragment opisuje ustanowienie Eucharystii, a drugi umycie nóg i naukę o służbie. Z dziećmi łatwiej zacząć od Jana, bo gest umycia nóg łatwo sobie wyobrazić.

Czy Wielki Czwartek jest świętem nakazanym?

Nie. Wielki Czwartek nie należy w Polsce do świąt nakazanych, więc udział we Mszy tego dnia nie jest obowiązkiem w rozumieniu kan. 1246 KPK. Kościół zaprasza jednak do udziału w całym Triduum, bo stanowi ono centrum roku liturgicznego. Jeśli masz wątpliwości dotyczące własnej sytuacji, zapytaj w swojej parafii.

Czy w Wielki Czwartek obowiązuje post?

Nie. Post ścisły obowiązuje w Środę Popielcową i w Wielki Piątek (kan. 1251 KPK), a nie w Wielki Czwartek. Wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych obowiązuje w piątki, a nie w czwartki. Niektórzy wierni zaczynają post paschalny już w czwartek wieczorem, ale wynika to z ich osobistej pobożności.

Czy można przyjąć Komunię w Wielki Czwartek dwa razy?

Tak, pod warunkiem że za drugim razem uczestniczy się w całej celebracji Eucharystii. Kan. 917 KPK pozwala przyjąć Komunię drugi raz tego samego dnia podczas Mszy, w której się uczestniczy. Dotyczy to na przykład kapłana lub wiernego, który rano był na Mszy Krzyżma, a wieczorem na Mszy Wieczerzy Pańskiej.

Jak ustalić, kiedy wypada Wielki Czwartek?

Wielki Czwartek to zawsze czwartek przed Niedzielą Wielkanocną. Wielkanoc obchodzi się w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni Księżyca, dlatego data Wielkiego Czwartku zmienia się co roku. Przypada między ostatnimi dniami marca a drugą połową kwietnia. Dokładną datę najłatwiej sprawdzić w kalendarzu liturgicznym diecezji.

Łukasz Cedro - pochodzi ze Starachowic i od lat zajmuje się historią Staropolskiego Okręgu Przemysłowego: dawnymi kopalniami rudy żelaza, osadami górniczymi i parafiami, które wokół nich wyrosły.

Aktualizacja: październik 2026

Źródła i literatura

  1. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu, Biblia Tysiąclecia, wyd. V, Pallottinum, Poznań 1999: Łk 22,14-20; J 13,1-15.34; 1 Kor 11,23-26; Wj 12,1-8.11-14.
  2. Katechizm Kościoła Katolickiego, 1992, nr 1328-1332, 1337-1340, 1362-1364.
  3. Kongregacja Kultu Bożego, Paschalis sollemnitatis. List okólny o przygotowaniu i obchodzeniu świąt paschalnych, 16.01.1988.
  4. Mszał rzymski dla diecezji polskich, Pallottinum, Poznań 1986: Msza Wieczerzy Pańskiej, modlitwy eucharystyczne.
  5. Kodeks Prawa Kanonicznego, 1983: kan. 917, 1246, 1251.
  6. Diecezja Radomska, Lubienia: parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.
Łukasz Cedro
Łukasz Cedro

Łukasz Cedro pochodzi ze Starachowic i od lat zajmuje się historią Staropolskiego Okręgu Przemysłowego: dawnymi kopalniami rudy żelaza, osadami górniczymi i parafiami, które wokół nich wyrosły. Lubienia jest dla niego przykładem wsi, która ma ponad sześćset lat historii, a parafię i kościół dopiero od lat 80. XX wieku. Nie jest księdzem, historykiem z tytułem naukowym ani przewodnikiem z uprawnieniami, nie pracuje też dla parafii. Korzysta z opisu parafii w katalogu Diecezji Radomskiej, artykułów encyklopedycznych i dawnej strony parafii zachowanej w Internet Archive. Godzin Mszy, których nie może potwierdzić, nie publikuje. Każdą poprawkę zapisuje z datą.

Articles: 126